X
Następny artykuł dla Ciebie

Który z pracujących rodziców nie miał poczucia winy z powodu przeoczenia meczu piłkarskiego lub występu na szkolnym przedstawieniu? Jeśli to efekt jakichś nagłych zmian w pracy czy też konieczności wizyty u klienta, normalne jest, że się martwimy, jak wpłynie to na nasze dzieci.

Ale jak faktycznie praca wpływa na ich życie? Mniej więcej dwadzieścia lat temu, w badaniu, w którym uczestniczyło około 900 pracowników z różnych branż, w wieku od 25 do 63 lat, wspólnie z Jeffem Greenhausem z Uniwersytetu Drexel zbadałem związek pomiędzy pracą a życiem rodzinnym i opisałem, jak te dwa aspekty życia są zarówno naszymi sojusznikami, jak i wrogami. Ze względu na coraz większą wagę, jaką słusznie przywiązujemy do problemów psychicznych w naszym społeczeństwie, warto przyjrzeć się bliżej niektórym z naszych pierwotnych ustaleń dotyczących wpływu kariery zawodowej rodziców na życie emocjonalne dzieci, które są niezauważanymi interesariuszami w naszej pracy. Ustalenia te pomagają wyjaśnić negatywny wpływ na dzieci, jaki ma rozproszenie cyfrowe rodziców (zwane czasami „interferencją technologiczną”), oraz szkodliwe skutki stresu zawodowego na życie rodzinne – zjawiska, które zaobserwowano od czasu przeprowadzonego przez nas badania.

Większość badań dotyczących wpływu zatrudnienia rodziców na dzieci koncentruje się na tym, czy matka (a nie, do niedawna, ojciec) pracuje zawodowo lub nie; czy rodzice są zatrudnieni na pełny lub niepełny etat; ile czasu spędzają w pracy; jak rozkłada się ich zatrudnienie na różnych etapach życia dzieci. Nasze badanie wykraczało jednak poza kwestie czasu i dodatkowo skupiało się na wewnętrznym doświadczeniu pracy: wyznawanych przez rodziców wartościach związanych z karierą i rodziną, psychologicznej interferencji pomiędzy pracą a życiem rodzinnym (np. czy myślimy o pracy, gdy jesteśmy w domu z rodziną), zakresie emocjonalnego zaangażowania w karierę oraz poziomie decyzyjności i kontroli nad warunkami pracy.

Zostań mistrzem zarządzania sobą »

HBRP Masters „Zarządzanie sobą” – ebook 

Zdobywaj wiedzę od najlepszych.
Sprawdź, jakie wskazówki na temat skutecznego zarządzania sobą i stawania się lepszym przywódcą ma dla Ciebie Peter Drucker, jeden z najwybitniejszych umysłów XX wieku.

Jak stwierdziliśmy, wszystkie te aspekty karier rodziców korelują ze stopniem, w jakim dzieci wykazują problemy z zachowaniem, które stanowią kluczowe wskaźniki ich zdrowia psychicznego. Zmierzyliśmy je za pomocą listy kontrolnej zachowań dzieci (Child Behavior Checklist), standardowego narzędzia w literaturze badawczej poświęconej rozwojowi dzieci, które nie było wykorzystywane w innych badaniach z zakresu psychologii organizacyjnej. Niestety, jak dotąd, konkretny wpływ doświadczeń zawodowych rodziców (nie sam czas spędzany w pracy) na zdrowie psychiczne dzieci nie stanowił wciąż priorytetu w badaniach w tej dziedzinie. A powinien, bo to kolejny aspekt pracy, który może mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Oto część z najważniejszych obserwacji, które poczyniliśmy.

W przypadku zarówno matek, jak i ojców, okazało się, że dzieci były zdrowsze emocjonalnie, gdy rodzice stawiali rodzinę na pierwszym miejscu, niezależnie od czasu, jaki poświęcali pracy. Ustaliliśmy też, że dzieci miały się lepiej, gdy rodzice traktowali pracę jako źródło wyzwań, kreatywności i przyjemności – i tym razem bez względu na to, ile czasu jej poświęcali. Zaobserwowaliśmy również, co nie dziwi, że dzieci miały się lepiej, gdy rodzice byli dla nich dostępni fizycznie.

Dzieci znacznie częściej wykazywały problemy behawioralne, jeśli ich ojcowie w nadmiernym stopniu angażowali się psychicznie w karierę, bez względu na to, czy spędzali wiele czasu w pracy. A wywoływana przez ojca interferencja poznawcza pomiędzy pracą a czasem poświęconym rodzinie oraz wypoczynkowi, czyli jego dostępność psychiczna lub obecność, której brak, kiedy ojciec koncentruje się na urządzeniu cyfrowym, wywoływała u dzieci problemy emocjonalne i behawioralne. Z drugiej strony dzieci częściej wykazywały relatywnie niewiele problemów behawioralnych w zależności od tego, w jakim stopniu ojciec dobrze sobie radził w pracy i był z niej zadowolony – i tym razem znowu niezależnie od tego, jak długo pracował.

Natomiast w przypadku matek władza i swoboda decyzyjna w pracy korelowały ze zdrowiem psychicznym ich dzieci. Oznacza to, że pociechy korzystają na tym, że ich matki mają kontrolę nad tym, co się z nimi dzieje w pracy. Co więcej, pozytywny wpływ na dzieci miało poświęcanie czasu przez matki sobie – na wypoczynek oraz zadbanie o siebie – a nie tyle na zajmowanie się domem. Nie chodzi wyłącznie o to, że matki są w domu, a nie w pracy, ale o to, co robią w czasie wolnym od pracy, gdy są w domu. Kiedy matki nie przebywały z dziećmi, aby zadbać o siebie, nie miało to negatywnego wpływu na ich dzieci. Dzieci były natomiast narażone na problemy behawioralne na tyle, na ile matki angażowały się w prace domowe.

Tradycyjne role ojców i matek na pewno się zmieniły od czasu przeprowadzenia przez nas pierwotnego badania. Ale nadal na kobietach spoczywa większy ciężar psychologiczny związany z obowiązkami rodzicielskimi. Nasze badanie wykazało, że poświęcenie więcej czasu sobie zamiast dodatkowym zajęciom domowym zwiększa zdolność matki do opieki nad dziećmi. Natomiast ojcowie mogą zapewnić swoim dzieciom zdrowe doświadczenia, kiedy są z nimi obecni psychicznie i kiedy praca wzmacnia ich poczucie kompetencji i dobrego samopoczucia.

Dobrą wiadomością, która płynie z tego badania, jest to, że wymienione tu cechy życia zawodowego rodziców znajdują się – przynajmniej w pewnym stopniu – pod ich kontrolą i można je zmienić. W naszym badaniu zaskoczyło nas to, że czas poświęcany przez rodziców na pracę i na opiekę nad dziećmi – czyli zmienne, z którymi, biorąc pod uwagę uwarunkowania ekonomiczne i branżowe, znacznie trudniej cokolwiek zrobić – nie wpływał na zdrowie psychiczne dzieci. Jeśli więc dbamy o to, jak kariera wpływa na zdrowie psychiczne naszych dzieci, możemy i wręcz powinniśmy skoncentrować się na wartościach, jakie z nią wiążemy. Ważne jest więc, aby kreatywnie dążyć do tego, by zapewnić dzieciom fizyczną i psychiczną dostępność, niekoniecznie spędzając z nimi więcej czasu. Realne znaczenie ma czas jakościowy.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Badania sugerują, że rozdział pracy od życia osobistego powoduje więcej kłopotów niż korzyści »

Badania sugerują, że rozdział pracy od życia osobistego powoduje więcej kłopotów niż korzyści 

David Burkus

Utrzymanie wyraźnych granic między rolami zawodowymi a domowymi może w istocie przyczyniać się do pojawienia się stresu.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że interesują cię treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia dajemy ci sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Sprawdź hbrp.pl/newsletter.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że jako zalogowany użytkownik sięgasz po praktyczne treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia staramy się wyposażać cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Zostań prenumeratorem HBRP i ciesz się wiedzą bez ograniczeń. Sprawdź na hbrp.pl/prenumerata.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Jako prenumerator „Harvard Business Review Polska” wiesz, że każdego dnia wyposażamy cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Więcej na hbrp.pl/newsletter.

Powiązane artykuły


Bądź na bieżąco


Najpopularniejsze tematy