X
Następny artykuł dla Ciebie
Wyświetl >>

W 2000 r. British Airways sfinansowało budowę London Eye, ogromnego diabelskiego młyna w centrum Londynu. Kiedy budowniczowie napotkali na problemy techniczne podczas wznoszenia konstrukcji, Richard Branson, błyskotliwy założyciel konkurencyjnych linii lotniczych Virgin Atlantic Airways, skorzystał z okazji. Wynajął sterowiec, który latał nad London Eye, ciągnąc za sobą ogromny banner z tekstem: „BA nie umie wznieść się w górę!” (ang. „BA can’t get it up!”).

Choć szefowie firm są niezwykle uwrażliwieni na rolę konkurencji w miejscu pracy, znacznie mniej uwagi poświęcają roli komunikacji rywalizacyjnej – zaczepkom słownym (ang. trash‑talking). Nasze badania pokazują, co się dzieje, kiedy pracownicy, przełożeni oraz prezesi zaczynają walczyć na słowa z konkurencją, oraz jak może to wpłynąć na motywację i wyniki.

Trash‑talking jest powszechnym zjawiskiem w organizacjach. Badając pracowników w firmach z listy Fortune 500, odkryliśmy, że 57% spośród nich ma do czynienia z tego typu wypowiedziami co miesiąc.

Trash‑talking to rywalizacyjny sposób wyrażania się w nieuprzejmy sposób. W szczególności obejmuje on przechwałki na własny temat lub obraźliwe komentarze na temat konkurentów, które wypowiada się przed rozpoczęciem rywalizacji lub w jej trakcie. Na przykład Dan Akerson, były prezes General Motors, ogłaszając, że jego firma zamierza wprowadzić na rynek nowy pojazd, który miał konkurować z Mercedesem klasy C, powiedział: „Mówią, że to klasa C, bo to bardzo przeciętny samochód”.

Aby zrozumieć interpersonalne konsekwencje zaczepek słownych, przeprowadziliśmy dwa badania pilotażowe i sześć kontrolowanych eksperymentów. Losowo przydzieliliśmy w nich uczestników do interakcji z neutralnymi oponentami lub osobami używającymi zaczepek słownych za pośrednictwem komunikatora internetowego. Następnie oceniliśmy ich reakcje, wyniki oraz zachowania.

Przede wszystkim odkryliśmy, że zaczepki słowne zwiększają psychologiczną stawkę rywalizacji. Podczas gdy możemy naturalnie postrzegać się jako konkurentów, to kiedy wdajemy się w zaczepki słowne, często zaczynamy postrzegać się jako rywali. W rezultacie odkryliśmy, że trash‑talking zwiększa motywację i wydajność. W szczególności osoby będące obiektami zaczepek słownych pracowały w bardziej intensywny sposób i osiągały znacznie więcej w trakcie rywalizacji, nawet jeśli stawka ekonomiczna nie uległa zmianie.

Ale zaczepki słowne mogą również zaszkodzić ich obiektom. Ponieważ zwiększają motywację oraz pragnienie pokonania przeciwnika, sprzyjają również pojawieniu się nieetycznych zachowań. Odkryliśmy, że w sytuacji zgrupowania z osobą posługującą się zaczepkami słownymi, w przeciwieństwie do neutralnych oponentów, uczestnicy badania prawie dwukrotnie częściej próbowali oszukiwać podczas realizacji zadania polegającego na rozwiązywaniu anagramów. Rywale tak bardzo koncentrują się na wygranej, że wykazują większą skłonność do wybierania drogi na skróty, pragnąc zwycięstwa.

Co więcej, odkryliśmy, że zaczepki słowne ograniczają kreatywność. Osoby będące celem takich wypowiedzi prezentują wysoką motywację, ale mają jednocześnie rozproszoną uwagę. Poddaliśmy ocenie zdolności kreatywne uczestników badania, wystawiając ich wcześniej na zaczepki słowne. Ustaliliśmy, że 52% rywali prezentowało myślenie dywergentne w interakcji z neutralnymi oponentami, ale tylko 37% w interakcji z oponentami stosującymi zaczepki słowne. Jeśli zadanie wymagało uważnego przemyślenia, uczestnicy prezentowali mniejszą kreatywność w porównaniu z sytuacją przed zaczepką słowną.

Czy menedżer powinien stosować zaczepki słowne, aby zwiększyć wydajność podwładnych? Lepiej nie. Porównaliśmy efekty zaczepek słownych w sytuacjach rywalizacji z wpływem nieuprzejmych zachowań podczas współpracy. Okazało się, że zaczepki słowne zwiększają wydajność przeciwnika, a nieuprzejme uwagi na temat własnego członka zespołu pogarszają jego wyniki. W obydwu przypadkach, kiedy jest się obiektem agresji, prowokuje to chęć rewanżu. Obiekty zaczepek w sytuacjach rywalizacji biorą odwet, pracując lepiej, podczas gdy w sytuacjach współpracy mszczą się, sabotując wyniki.

Czy menedżer powinien pokazywać pracownikom zaczepki słowne ze strony konkurencyjnych firm? Być może. Udostępniając zaczepki słowne konkurencji, może zwiększyć motywację pracowników. Należy jednak pamiętać, że tego typu motywacja sprawdza się najlepiej, kiedy charakter pracy wymaga wytrwałości – w przypadku mechanicznych zadań. W takich sytuacjach można wykorzystać zaczepki słowne jako narzędzie motywacyjne. Niemniej tego typu komunikaty mogą mieć skutek destrukcyjny w przypadku zadań kreatywnych, a będą szczególnie szkodliwe, kiedy dąży się do tego, aby pracownicy nie podejmowali działań wątpliwych moralnie.

A co z zaczepkami słownymi w stosunku do konkurencji? W takim przypadku należy się obawiać zwiększenia motywacji konkurentów i przekształcenia ich w zaciekłych rywali. Ale wiążą się z tym również potencjalne korzyści. Poza samą możliwością rozproszenia uwagi konkurencji sam akt jej atakowania może przyczynić się do zwiększenia więzi w zespole, który ma do czynienia ze wspólnym wrogiem.

I wreszcie, liderzy powinni uważać, jaki model kultury organizacyjnej pragną tworzyć. To, co mówią i publikują w mediach społecznościowych, może w istotny sposób kształtować krajobraz konkurencyjny postrzegany przez organizację oraz poza nią. Miej świadomość i obserwuj, jak komunikują się twoi pracownicy. I kiedy spotkasz się z przykładami zaczepek słownych w miejscu pracy, zadbaj, aby płomień rywalizacji, jaki pobudziły, nie rozprzestrzenił się w niekontrolowany sposób na całą organizację.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Konflikty w pracy »

Z czego wynikają konflikty w pracy? 

Ben Dattner

Czy człowiek może żyć bez konfliktu? Kto nie potrafi wytrzymać bez kłótni?

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że interesują cię treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia dajemy ci sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Sprawdź hbrp.pl/newsletter.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że jako zalogowany użytkownik sięgasz po praktyczne treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia staramy się wyposażać cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Zostań prenumeratorem HBRP i ciesz się wiedzą bez ograniczeń. Sprawdź na hbrp.pl/prenumerata.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Jako prenumerator „Harvard Business Review Polska” wiesz, że każdego dnia wyposażamy cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Więcej na hbrp.pl/newsletter.

Powiązane artykuły


Bądź na bieżąco


Najpopularniejsze tematy