X
Zdobądź pewne komepetencje w niepewnych czasach
30 szkoleń tematycznych online.
Nawet 5 szkoleń w cenie 1!
87,6% zadowolonych klientów
Kup >>
300 od 59

Chcesz poradzić sobie ze stresem? Naucz się czegoś nowego

Christopher G. Myers, David Mayer, Chen Zhang  · 5 min

Chcesz poradzić sobie ze stresem? Naucz się czegoś nowego

Ludzie zazwyczaj radzą sobie ze stresem zawodowym na dwa sposoby – albo zagryzają zęby i jeszcze bardziej koncentrują się na swoich zadaniach, albo odcinają się na jakiś czas od pracy i stresującego środowiska. Jest też trzecia taktyka łagodząca negatywne skutki stresu – koncentracja na nauce. Niemożliwe? A jednak.

Stres. Niepokój. Wyczerpanie. Brak energii. Podobne odczucia towarzyszą wielu osobom w pracy za sprawą czynników stresogennych: długich godzin pracy, mnożących się problemów, konieczności uzyskania lepszych wyników przy ograniczonych zasobach. W efekcie dopadają nas niepokój i gniew, niejednokrotnie nieetyczne zachowania, pogorszenie jakości decyzji oraz chroniczne wyczerpanie i wypalenie. Wszystko to zmniejsza naszą efektywność osobistą i organizacyjną.

STRES - TWÓJ PRZYJACIEL CZY WRÓG? »

HBRP Excellence „Zarządzanie stresem” – ebook 

Skąd się bierze stres? Jak z nim sobie radzić?
Czy z największego wroga może stać się Twoim przyjacielem?
Poznaj odpowiedzi na te i wiele innych pytań i osiągnij przewagę nad stresem – jednym z największych współczesnych zagrożeń.

Harowanie czy odcinanie się?

Ludzie zazwyczaj radzą sobie ze stresem na dwa sposoby. Pierwszym z nich jest „zagryzienie zębów i brnięcie dalej”, czyli skoncentrowanie się na wykonaniu stresującej pracy. Profesjonaliści niejednokrotnie stawiają na działanie i chcą szybko znaleźć rozwiązanie. Szczycą się, że są twardzi: potrafią bez wytchnienia pracować pomimo stresu i zmęczenia.

Drugą typową taktyką jest wycofanie się – czasowe oderwanie od pracy i stresującego środowiska. W ostatnich latach zrealizowano wiele badań na temat przerw w pracy, a ich ustalenia pokazują, że relaksujące i angażujące przerwy mogą poprawić stan emocjonalny i zwiększyć energię w pracy. Pomaga to wyjaśnić, dlaczego „zaplecza wypoczynkowe”, takie jak pokoje relaksacyjne, urządzenia treningowe i strefy rozrywki, stały się popularną ofertą w firmach z branż opartych na wiedzy.

Niestety taktyka „harowania bez wytchnienia” lub „odcięcia się” pociąga za sobą potencjalne niebezpieczeństwa. Badania od dawna pokazują, że ludzie mają ograniczone możliwości brania na siebie obowiązków, w związku z czym nie są w stanie pracować bez ograniczeń. Brak przerw w pracy, pomimo stresu i zmęczenia, prowadzi nieuchronnie do wyczerpania i spadku wydajności. Często jednak przerwa to tylko chwilowa ulga, w żaden sposób nierozwiązująca zasadniczych problemów, które wywołują stres. Kłopoty bowiem nie znikają, a odpoczynek wywołuje dodatkowo niepokój i poczucie winy.

Uczenie jako bufor stresu

W jaki inny sposób pracownicy mogą złagodzić negatywne skutki stresu? Nasze badanie sugeruje trzecią opcję: koncentrację na nauce. Oznacza to zdobywanie nowych umiejętności, gromadzenie nowych informacji lub szukanie wyzwań intelektualnych. W ostatnich dwóch projektach badawczych z udziałem pracowników z różnych branż i organizacji, a także lekarzy rezydentów, znaleźliśmy dowody na to, że podejmowanie nauki może chronić pracowników przed szkodliwymi skutkami stresu, takimi jak: negatywne emocje, nieetyczne zachowanie i wypalenie zawodowe.

Zbadaliśmy uczenie się jako bufor stresu, ponieważ działanie to pomaga pracownikom budować cenne zasoby instrumentalne i psychologiczne. Instrumentalnie uczenie się zapewnia nam nowe informacje i wiedzę, co może pomagać w rozwiązywaniu krótkoterminowych, stresujących problemów; wyposaża też nas w nowe umiejętności i zdolności umożliwiające rozwiązanie problemów lub nawet zapobieganie pojawianiu się czynników stresogennych w przyszłości. Psychologicznie poświęcenie czasu na refleksję nad tym, co wiemy, i uczenie się nowych rzeczy rozwijają poczucie kompetencji i własnej skuteczności (poczucie zdolności do osiągania i przekraczania celów). Uczenie się pomaga nam również przybliżyć się do głównego celu, jakim jest rozwój osobisty. Dzięki temu zmienia się sposób, w jaki siebie postrzegamy – widzimy się jako osoby nieustannie doskonalące się, a nie ograniczające do posiadanych już umiejętności. Tego typu zasoby psychologiczne pozwalają nam budować odporność w obliczu czynników stresogennych.

Dowody potwierdzające dobroczynne działanie uczenia się na stres

W dwóch komplementarnych badaniach przeanalizowaliśmy historie ponad 300 pracowników z różnych organizacji i branż w Stanach Zjednoczonych, przyglądając się czynnikom stresogennym oraz zachowaniom w pracy. Wcześniejsze badania pokazały, że w obliczu stresu ludzie mają skłonność do podejmowania nieetycznych zachowań (np. kradzież, fałszowanie arkuszy czasu pracy lub nieuprzejme odzywanie się do współpracowników), zbadaliśmy więc uczenie się nowych rzeczy przez pracowników lub odpoczynek od pracy jako dwa potencjalne rozwiązania tego problemu. Pierwsze badanie z użyciem wypełnianych codziennie ankiet śledziło uczucia i działania pracowników w pracy w okresie ponad dwu tygodni; drugie wykorzystało sparowane odpowiedzi ankietowe, aby powiązać działania i uczucia pracowników z obserwacjami ich przełożonych. W obydwu badaniach pracownicy mówili, w jakim stopniu uczą się w pracy (np. co robią, aby poszerzać swoje horyzonty, jakich wyzwań intelektualnych szukają lub czego nowego się uczą), jak również, w jaki sposób relaksują się w miejscu pracy (np. czy robią chwilę odpoczynku, idą na spacer, czy surfują po internecie).

Pierwsze badanie ujawniło, że w obliczu stresu pracownicy doświadczali mniej negatywnych emocji (np. niepokoju, zmartwienia) i rzadziej zachowywali się nieetycznie (np. przywłaszczali należące do firmy rzeczy, źle traktowali współpracowników) w dniach, w których w większym stopniu niż kiedy indziej angażowali się w naukę. Podobnie w drugim badaniu korzyści te występowały częściej wśród pracowników, którzy zgłaszali, że podejmują więcej zajęć edukacyjnych w pracy niż inni.

Z kolei – jak pokazały badania – działania relaksacyjne nie zapobiegają szkodliwym skutkom stresu. Pracownicy doświadczali negatywnych emocji na tym samym poziomie i podejmowali równie nieetyczne zachowania w dniach, w których wykonywali bardziej relaksujące czynności w pracy w porównaniu z innymi (badanie 1) oraz kiedy ogólnie koncentrowali się na relaksie bardziej niż inni (badanie 2). A zatem relaks nie okazał się równie przydatnym buforem stresu co uczenie się.

Buforujące efekty uczenia się zostały dodatkowo zilustrowane w badaniu przeprowadzonym na grupie lekarzy rezydentów, których praca jest bardzo stresująca i polega na wielogodzinnej opiece nad pacjentami w stanie krytycznym przy ograniczonej możliwości zrelaksowania się lub odpoczynku. W odpowiedzi na rosnący problem wypalenia zawodowego wśród lekarzy przeprowadziliśmy ankietę z udziałem około 80 rezydentów na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa, aby lepiej zrozumieć zależności między zachowaniami zawodowymi a wypaleniem. Nasza analiza ujawniła, że rezydenci, którzy uważali, że ich zespół podejmuje więcej zachowań związanych z uczeniem się (takich jak poszukiwanie nowych informacji lub analiza procesu pracy zespołu), zgłaszali znacząco niższy poziom wypalenia zawodowego. Ta korelacja między uczeniem się zespołowym a zmniejszonym wypaleniem była szczególnie widoczna w przypadku rezydentów, którzy zadeklarowali niższy poziom zorientowania na uczenie się – czyli tych, którzy nie przystępowali do pracy z myślą o nauce. Sugeruje to, że bycie częścią zespołu, w którym uczą się inni, może pomóc w złagodzeniu szkodliwych skutków stresującej i wymagającej pracy, nawet (a może szczególnie) w przypadku tych osób, które nie są zanadto skłonne do koncentrowania się na samodzielnej nauce.

Strategiczne wykorzystanie nauki w pracy

Co konkretnie można zrobić, aby zwiększyć poziom uczenia się w odpowiedzi na stres w pracy?

Rozpocznij proces wewnętrzny

Praktykuj mentalne przeformułowywanie stresujących wyzwań. Kiedy pojawia się stres, zamiast mówić sobie „to jest stresujące zadanie/sytuacja”, powiedz „to jest niełatwa, ale cenna okazja do nauki”. Przeformułowanie stresujących zadań w okazję do zdobycia nowej wiedzy zmienia nastawienie i lepiej przygotowuje do tego, by podejść do zadania z orientacją na rozwój i długofalowe korzyści.

Pracuj i ucz się z innymi

Zamiast zmagać się ze stresującym wyzwaniem wyłącznie we własnej głowie, staraj się pozyskać wiedzę od innych. Dzięki rozmowie o czynnikach stresogennych z innymi zobaczysz to, czego wcześniej nie widziałeś – ich doświadczenia i spostrzeżenia mogą być bardzo pomocne.

Zrób z uczenia nową formę „przerwy w pracy”

Nie licząc czysto wypoczynkowych przerw – krótkich, takich jak medytacja, lub dłuższych, takich jak dni wolne od pracy – postaraj się potraktować uczenie jako moment odpoczynku od rutynowych zadań w pracy. Może się to wydawać mentalnym rebrandingiem, jednak jeśli nauka umożliwia ci oderwanie się od wysiłku, jaki zwykle wkładasz w regularne zadania zawodowe (np. myślenie numeryczne, interakcje z klientami), i jeśli ta aktywność odpowiada twoim własnym zainteresowaniom, to takie podejście odbuduje cię psychicznie. Postrzeganie nauki jako „dodatkowej pracy” zmniejszy jej atrakcyjność w stresującej już sytuacji, a z kolei podejście do niej jak do formy odpoczynku może sprawić, że stanie się ona bardziej pociągająca i przyniesie przyjemniejsze doświadczenia.

Wejście w tryb nauki pomaga w zminimalizowaniu negatywnych skutków stresu w pracy. Jednocześnie nie trzeba czekać na jego pojawienie się, aby skorzystać z okazji do pogłębienia wiedzy. Nawet w obliczu braku naglących problemów, jeśli umieści się uczenie w centrum życia zawodowego, łatwiej będzie zbudować osobiste zasoby i zapewnić sobie odporność w przygotowaniu do lepszego radzenia sobie ze stresem w pracy w przyszłości.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Zrozumieć swoje emocje »

Jak radzić sobie ze stresem? Zacznij od poznania jego źródła 

Anne Grady

Odporność na stres to zestaw umiejętności, które można praktykować i szlifować.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że interesują cię treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia dajemy ci sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Sprawdź hbrp.pl/newsletter.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że jako zalogowany użytkownik sięgasz po praktyczne treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia staramy się wyposażać cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Zostań prenumeratorem HBRP i ciesz się wiedzą bez ograniczeń. Sprawdź na hbrp.pl/prenumerata.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Jako prenumerator „Harvard Business Review Polska” wiesz, że każdego dnia wyposażamy cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Więcej na hbrp.pl/newsletter.

Powiązane artykuły


Bądź na bieżąco


Najpopularniejsze tematy