X
Zdobądź pewne komepetencje w niepewnych czasach
30 szkoleń tematycznych online.
Nawet 5 szkoleń w cenie 1!
87,6% zadowolonych klientów
Kup >>
300 od 59

Zwolnij i podejmuj lepsze decyzje w kryzysie

Art Markman  · 3 min

Zwolnij i podejmuj lepsze decyzje w kryzysie

Każdego dnia docierają do nas nowe wiadomości dotyczące rozpowszechniania się koronawirusa. Na fali tych informacji staramy się podejmować decyzje dotyczące wszystkich aspektów naszego życia – od sposobu ochrony najbliższych po rezygnację z planów wakacyjnych. Istnieje jednak szereg psychologicznych barier, które powodują, że podejmowanie decyzji w obecnej sytuacji jest wyjątkowo trudne.

Po pierwsze – mamy do czynienia z realnym zagrożeniem. Na całym świecie umierają ludzie, a rozprzestrzenianie się koronawirusa jest na tyle gwałtowne, że codziennie docierają do nas nowe niepokojące informacje. Ludzie są zaprogramowani na zwracanie uwagi na zagrożenia, dlatego też COVID‑19 przyciąga naszą uwagę znacznie bardziej niż odległe niebezpieczeństwo spowodowane na przykład przez zmiany klimatyczne.

Po drugie – rozprzestrzenianiu się wirusa towarzyszy ogromna niepewność: ile osób się nim zaraziło? jak szybko się przenosi? jak wielu ludzi ostatecznie zostanie zainfekowanych? Jeśli chodzi o prognozy, dobrze radzimy sobie ze zrozumieniem trendów linearnych. Źle nam natomiast idzie zrozumienie trendów, które wiążą się z przyśpieszonym rozwojem, takich jak funkcja wykładnicza. Gwałtowny wzrost liczby chorych budzi niepewność i przyciąga uwagę.

Podejmuj lepsze decyzje! »

Szkolenie online ICAN Business Advisor - Decision Making Under Uncertainty 

Jak podejmować trafne decyzje mimo trudnych i niepewnych okoliczności? Jak radzić sobie ze złożonością? Czym są pułapki kognitywne?
Szkolenie zawiera 5 lekcji, dzięki którym dokonasz właściwego wyboru w każdej sytuacji!
Uwaga! Produkt w angielskiej wersji językowej

Produkt cyfrowy - dostęp ważny przez 3 miesiące od daty zakupu

Po trzecie – w niewielkim stopniu kontrolujemy rozprzestrzenianie się wirusa. Możemy podejmować działania, takie jak mycie rąk, unikanie dotykania twarzy oraz zachowywanie dystansu, jednak wiele czynników jest poza naszą kontrolą. Ludzie nie lubią być w sytuacji, w której nie mają mocy sprawczej; budzi to u nich dodatkowy lęk, ale również chęć zrobienia czegoś, co przywróciłoby kontrolę.

I wreszcie wszelkie próby opanowania rozprzestrzeniania się wirusa fundamentalnie wiążą się z profilaktyką. Oznacza to, że jeśli będą one skuteczne, część osób nie zachoruje. Niestety niemożliwością jest stworzenie grupy kontrolnej, w stosunku do której nie podjęto by środków bezpieczeństwa. W rezultacie trudno określić, które działania i programy mają wpływ na zlikwidowanie choroby.

Wszystkie wspomniane czynniki wpływają na nasze zachowania i decyzje, które podejmujemy.

Niepewność i strach a podejmowanie decyzji

Zagrożenie, niepewność i lęk skłaniają do podejmowania krótkowzrocznych decyzji. Na przykład niepewność sprawia, że pragniemy zdobyć więcej informacji, dlatego sporo osób poświęca czas, sprawdzając co chwila najświeższe wiadomości związane z wirusem i jego rozprzestrzenianiem się. Dobrze jest być poinformowanym, jednak pochłanianie negatywnych wieści wywołuje stres i rozprasza uwagę.

Podobnie brak mocy sprawczej sprawia, że ludzie szukają działań, które dają im poczucie większej kontroli. W pierwszej fazie przyjęło to formę kupowania środków czystości i preparatów do odkażania rąk oraz maseczek ochronnych. Oczywiście miało to sens – celem była dezynfekcja i ochrona przed koronawirusem. Jednak kiedy zapasy tych środków wyczerpały się, ludzie nadal mieli potrzebę uzyskania kontroli. Spowodowało to lawinowe wykupywanie papieru toaletowego, ręczników papierowych, wody butelkowanej, makaronów, konserw – zakupów, które miały już mniejszy sens (a z pewnością nie były zalecane przez ekspertów). Takie postępowanie było jednak w pewnym sensie uzasadnione – miało, przynajmniej tymczasowo, złagodzić niepokój, dając ludziom poczucie jakiegoś działania.

Dzięki szkoleniu online podejmiesz lepsze decyzje! »

W obliczu lęku część ludzi podejmuje również szybkie decyzje finansowe. Kiedy w pierwszych tygodniach marca kluczowe indeksy giełdowe zanotowały około 20‑procentowy spadek, wiele osób odczuło pokusę sprzedaży akcji (i najwyraźniej część z nich jej uległa). Biorąc pod uwagę to, jak w przeszłości zachowywały się rynki giełdowe, decyzje te prawdopodobnie będą miały dla nich negatywne konsekwencje. Kolejny raz wskazuje to na pewną prawidłowość – ludzie chcą podejmować szybkie działania, nawet jeśli brak reakcji wydaje się być bardziej rozsądny.

Jak więc podejmować dobre decyzje w obliczu takich czynników psychologicznych? Najlepszym sposobem na przeciwdziałanie działaniu jest… zwolnienie. Panika sprawia, że ludzie chcą coś zrobić natychmiast, aby uniknąć zagrożenia, ale w obliczu pandemii większość działań, jakie zapewne podejmiemy, nie będzie rozsądna.

Zwalniając, możemy przeprowadzić wnikliwą analizę opartą na danych – co Keith Stanovich i Richard West nazwali Systemem 2 w dualistycznym opisie procesów działania umysłu – aby mieć wpływ na wyciągane wnioski. Mamy dziś do czynienia z zalewem informacji na temat wirusa oraz sposobów, jak mu przeciwdziałać. Poświęć czas, aby je przeczytać i zrozumieć, zanim podejmiesz istotne decyzje osobiste i biznesowe. Istnieje wiele działań, które będzie trzeba podjąć w ciągu najbliższych kilku tygodni i miesięcy, ale decyzja o tym powinna opierać się na rozwadze, trzeźwej refleksji i dyskusji z ekspertami – a nie być reakcją na nagłówek w gazecie, news w telewizji czy post na Facebooku.

Warto też poczekać do momentu, gdy będziesz dysponować większą liczbą danych. Opisany przez Stanovicha i Westa System 1 to szybki, intuicyjny system rozumowania, który polega na spontanicznym reagowaniu na aktualną sytuację. Dokonywane w ten sposób oceny skłaniają do działania, jednak warto zwolnić, aby mieć pewność, że te reakcje będą naprawdę uzasadnione.

Wszystko to sprowadza się do tego, że w czasach kryzysów egzystencjalnych, takich jak np. pandemia, najlepiej nie śpieszyć się z podejmowaniem decyzji i nie działać na podstawie intuicji. Tego typu działania na krótką metę ograniczą niepokój, pociągają jednak za sobą często więcej problemów, niż rozwiązują.

Powiązane artykuły


Bądź na bieżąco


Najpopularniejsze tematy