X
Następny artykuł dla Ciebie
Wyświetl >>

Wymyśl na nowo swoją karierę

Herminia Ibarra  · 5 min

Wymyśl na nowo swoją karierę

Nieprzewidziane zdarzenia lub wstrząsy każdorazowo zakłócają rutynowe działania, uniemożliwiając pozostanie w strefie komfortu. Często też sprawiają, że zadajemy sobie pytania o to, co ma sens oraz co warto robić w życiu. Nic więc dziwnego, że w czasie obecnego kryzysu wiele osób stara się na nowo wymyślić swoją karierę.

Najpierw zadajmy sobie pytanie - czy to odpowiedni moment na wymyślanie siebie od nowa? Pandemia zaskoczyła wszystkich, nie pozwalając przygotować się do tego psychicznie, finansowo i infrastrukturalnie. Sytuacja ta wywołuje poczucie zagrożenia, a to - co potwierdzają psycholodzy - skłania ludzi do postaw zachowawczych i działań, które są odwrotnością tego, czego potrzeba, chcąc zmienić coś w swoim życiu zawodowym. Trudno z pełnym zaangażowaniem zająć się wymyślaniem na nowo swojej kariery, kiedy boi się ryzyka lub martwi o to, co będzie dalej.

Jak zatem pogodzić konieczność zapewnienia bytu swoim najbliższym z rosnącym pragnieniem, aby robić coś nowego po zakończeniu kryzysu?

Od ponad dwudziestu lat badam zmiany kariery zawodowej. Okres ten obejmował gwałtowny wzrost i upadek dot‑comów, kryzys finansowy w 2008 roku, a także długi czas hossy, który zakończyła obecna pandemia. Te doświadczenia nauczyły mnie kilku prostych zasad, które mogą pomóc w zmianie kariery osobom żyjącym w trudnych czasach.

Stwórz możliwie najwięcej obrazów siebie

Gdy nie wiemy, co przyniesie przyszłość, lub kiedy ścieżka, którą podążamy nieoczekiwanie zmienia swój kierunek, dobrze mieć w zanadrzu kilka pomysłów na siebie. Nawet w najbardziej sprzyjających okolicznościach zmiana kariery zawodowej nigdy nie jest procesem liniowym. Zawsze jest to podróż wymagająca poszukiwań, a jej przejście łączy się z eksperymentowaniem, testowaniem i poznaniem różnych możliwych „wersji” siebie.

Opcje te powinny obejmować pomysły na to, kim moglibyśmy zostać. Część z nich może mieć konkretny charakter i wynikać z doświadczenia, inne z kolei będą nieprecyzyjne, ponieważ dopiero się kształtują lub nie zostały jeszcze sprawdzone. Co oczywiste, niektóre z nich bedą bardziej do nas przemawiały niż pozostałe.

Dziś ścieżka kariery, jaką chcielibyśmy podążać, z całą pewnością będzie dłuższa i bardziej wyboista. Aby przygotować się do tej drogi, musimy popuścić wodze wyobraźni i zobaczyć się w różnych możliwych rolach i scenariuszach.

Wykorzystaj okres graniczny

Cechą charakterystyczną procesu zmiany kariery zawodowej jest emocjonalne doświadczenie „graniczności” – czyli funkcjonowania pomiędzy przeszłością, która nieuchronnie minęła, a przyszłością, która jest nadal niepewna. Graniczność może być stanem nieprzyjemnym emocjonalnie. Ludzie, którzy przez nią przechodzą, mają poczucie oderwania, utraty kompasu, rozdarcia pomiędzy kurczowym trzymaniem się a utratą kontroli. Ale ten pełen napięcia etap stanowi niezbędną część podróży, ponieważ umożliwia przepracowanie wielu złożonych emocji i sprzecznych pragnień, a ostatecznie zapobiega przedwczesnemu zamknięciu się i utracie lepszych opcji, które wciąż mamy przed sobą.

Obecny kryzys zapewne przedłuży stan zawieszenia wielu ludzi. Choć może to budzić frustrację, zapewnia też korzyści. Jak napisał Bill Bridges w książce Transitions: „W przełomowych momentach naszego życia nie odczuwamy skrupułów spowodowanych pozornie bezproduktywnym przestojem… W pozornie bezcelowym samotnym spędzaniu czasu wykonujemy istotną pracę wewnętrzną”.

Badania neurologiczne sugerują, że wykorzystanie czasu granicznego na wykonanie „pracy wewnętrznej” może być korzystniejsze niż zaangażowanie się w gonitwę działań mających na celu samodoskonalenie. Okres wyciszenia aktywności ma kluczowe znaczenie nie tylko dla uzupełnienia zasobów uwagi i motywacji w mózgu, lecz również ze względu na podtrzymywanie procesów kognitywnych, które umożliwiają nam pełne rozwinięcie naszego człowieczeństwa. W taki sposób konsolidujemy swoje wspomnienia, integrujemy poznaną wiedzę, planujemy przyszłość, zachowujemy moralność i budujemy poczucie, kim jesteśmy.

Zaangażuj się w projekty

Najczęściej wybierana droga prowadząca do wymyślenia na nowo swojej kariery obejmuje realizację pobocznych działań – budowanie wiedzy, umiejętności, zasobów i relacji do czasu, kiedy będziemy wystarczająco silni, aby o móc o własnych siłach zacząć eksperymentować z nowymi doświadczeniami. Oznacza to wykorzystanie czasu po pracy oraz w weekendy na szkolenie się, kontakt z doradcami lub rozwijanie pomysłów. W badaniach, jakie przeprowadziłam do książki Working Identity, która jest poświęcona projektowaniu kariery, odkryłam, że większość osób analizuje jednocześnie kilka możliwości, porównując i zestawiając ze sobą zalety i wady każdej z nich. To istotne działanie. Pomaga przejść nie tylko przez pytania praktyczne, lecz również egzystencjalne, które są motorem do zmiany kariery: kim jestem? kim chce być? gdzie się najlepiej przydam? Uczymy się myślenia o swojej przyszłości, konfrontując fantazję z rzeczywistością oraz podejmując działania.

Choć powoli wychodzimy ze stanu kwarantanny i dystansowania społecznego, w dalszym ciągu mamy ograniczone możliwości. A jednak wiele osób właśnie ten czas wykorzystuje na spriorytetyzowanie swoich życiowych celów i wykonanie konkretnych działań w tym kierunku. W ramach prowadzonego przeze mnie webinarium poświęconemu projektowaniu nowej kariery, przeprowadziłam ankietę internetową, w której zapytałam uczestników, jak reagują na pandemię koronawirusa – 50% spośród 2 tys. respondentów odpowiedziało, że zyskali „możliwość wypróbowania lub nauczenia się nowych rzeczy”. W niektórych przypadkach te nowe umiejętności wiązały się bezpośrednio z pracą zdalną. Bez wątpienia tak było w moim przypadku: szybko musiałam nauczyć się prowadzić zajęcia online.

Nie trzeba ograniczać swoich projektów do dziedziny pożądanej zmiany kariery. Wiele osób czerpie satysfakcję z dzisiejszej pracy i odkrywa, że sprawia im przyjemność wolontariat lub uczestnictwo w inicjatywach antykryzysowych w firmie. Chodzi o to, aby wykonywać nowe i odmienne od dotychczasowych działania w kontakcie z nieznanymi nam, innymi ludźmi. Dzięki temu możemy się dowiedzieć czegoś o sobie, poznać własne preferencje, ale też uświadomić sobie, którzy ludzie wydobywają z nas to, co najlepsze.

Wykorzystaj „uśpione” kontakty

Networking to sport kontaktowy, który trudniej uprawiać w warunkach izolacji społecznej. Wiele osób zastanawia się dziś, jak w obecnym środowisku mogą inicjować i budować relacje, potrzebne im do wymyślenia siebie na nowo – relacje z osobami, które same mogą borykać z niesprzyjającymi okolicznościami.

Najważniejsza zasada networkingu, który ma służyć zmianie kariery, polega zawsze na mobilizowaniu słabych kontaktów – tzn. relacji z osobami, których nie znamy zbyt dobrze lub zbyt często nie widujemy, aby zmaksymalizować szansę dowiedzenia się czegoś, czego sami jeszcze nie wiemy. Problem z przyjaciółmi, rodziną i bliskimi współpracownikami – naszymi mocnymi kontaktami – polega na tym, że ludzie ci znają te same rzeczy, co my. Będą naturalnie starać się nam pomóc, ale zapewne nie uda się im pomóc nam w kreatywnym zastanowieniu się nad naszą przyszłością. Bardziej prawdopodobne jest to, że będą starać się nas zaszufladkować.

Niemniej w relacjach ze słabymi kontaktami występuje pewien haczyk. Choć osoby te mogą być częściej źródłem przydatnych nowych informacji i zasobów, zapewne będą miały mniejszą motywację, by nam pomóc, szczególnie jeśli same znajdują się „w dołku”. Z tego powodu w czasach niepewności ludzie polegają częściej na mocnych kontaktach, opartych na zaangażowaniu, zaufaniu i wzajemnych zobowiązaniach.

Aby obejść problem słabych/mocnych kontaktów wykorzystajmy „uśpione kontakty” – relacje z osobami, z którymi byliśmy kiedyś blisko związani, ale nie mieliśmy kontaktu przez kilka lat. W jednym z badań ponad 200 szefów firm poproszono o ponowny kontakt z takim osobami i wykorzystanie interakcji do uzyskania informacji lub porad, które mogłyby im pomóc w realizacji ważnego projektu zawodowego. Z odpowiedzi wynikało, że rady, jakie uzyskano dzięki tym uśpionym źródłom były cenniejsze i bardziej innowacyjne niż te, jakie dawały bardziej aktywne relacje.

Wyraź głośno swoje myśli

W środku zamieszania, jakie może wywołać zmiana kariery, wiele osób ma nadzieję doświadczyć autentycznego wglądu w siebie. Niemniej badania do książki Working Identity pokazały mi, że samotna introspekcja, jeśli nie będzie jej towarzyszyć aktywne eksperymentowanie, jest niebezpieczna, ponieważ może sprawić, że utkniemy w świecie fantazji. A ten nie zapewni nam ani zarobku, ani spełnienia zawodowego.

Paradoksalnie autorefleksja to praktyka, którą najlepiej rozwijać, wypowiadając na głos własne myśli w kontaktach społecznych z pokrewnymi nam duszami, które zareagują, okażą sympatię, współczucie, zadadzą pytanie, odczytają nasz język ciała, podzielą się własnymi doświadczeniami.

To jeden z powodów, dla których osoby pragnące zmienić coś w swojej karierze tak wiele czerpią z uczestnictwa w kursach. Ludzie tam zgromadzeni tworzą społeczność bratnich dusz, z którymi można porozmawiać. Sam fakt tworzenia i opowiadania historii o tym, co chcemy zrobić lub dlaczego zależy nam na zmianie, może pomóc usystematyzować myśli i popchnąć do przodu dzięki publicznemu zobowiązaniu się do zmiany.

Zrealizowanie tego dziś w kontekście narzuconej izolacji wcale nie będzie takie łatwe. Jednak dzięki odrobinie inicjatywy i kreatywności można znaleźć sposoby, aby opowiedzieć o sobie na głos – umawiając się z kimś na spacer z zachowaniem odpowiedniego dystansu, pracując online z coachem lub tworząc grupę na Zoomie, która spotyka się regularnie i dzieli planami.

Ostatecznie, jeśli chodzi o wymyślanie kariery od nowa w czasach kryzysu, należy zapamiętać ważną kwestię: chwila, aby wyruszyć w drogę już nadeszła, ale nie należy podążać nią samotnie.

Herminia Ibarra

Profesor badająca zachowania organizacyjne w instytucie INSEAD w Fontainebleau we Francji oraz autorka Working Identity: Unconventional Strategies for Reinventing Your Career (Harvard Business School Press, 2003).

Bądź na bieżąco

Odblokuj wszystko!

Trzy tytuły – trzy perspektywy HBRP.pl, ICAN.pl, MITSMR.pl
31 szkoleń z certyfikatem online ICAN Business Advisor
Webinaria kryzysowe Wideo i LIVE

Powiązane artykuły

Powiązane artykuły


Bądź na bieżąco

Odblokuj wszystko!

Trzy tytuły – trzy perspektywy HBRP.pl, ICAN.pl, MITSMR.pl
31 szkoleń z certyfikatem online ICAN Business Advisor
Webinaria kryzysowe Wideo i LIVE

Najpopularniejsze tematy