Harvard Business Review Polska
Zamów prenumeratę
X
Następny artykuł dla ciebie

Uważność nie jest odpowiedzią na wszystko. Oto obszary, w których naprawdę pomaga

Daniel Goleman

Choć uważność niekoniecznie działa tak, jak głosi obecna moda, właściwa praktyka uważności może faktycznie okazać się pomocna w niektórych kwestiach. Dzięki lepszemu zrozumieniu, kiedy zastosowanie uważności stanowi odpowiednie podejście, możemy sprawić, że programy HR oraz szkolenia będą skuteczniej wpływać na efektywność liderów oraz dobre samopoczucie pracowników.

Kłopot związany z interpretacją badań poświęconych uważności polega na tym, że wiele spośród nich – te, które przypisują uważności wspaniałe efekty – nie spełnia tych samych rygorystycznych kryteriów, co inne, nawet jeśli zostały poddane przeglądowi partnerskiemu. W wielu zastosowano niewłaściwe grupy kontrolne, albo też – jak było w jednym przypadku – badaną grupę porównano w odpowiedni sposób z grupą robiącą coś innego (np. ćwiczenia), natomiast okazało się, że obydwie grupy wykazały podobny stopień poprawy.

Wspólnie z Richardem Davidsonem, neurobiologiem z Uniwersytetu Wisconsin, zastosowałem najbardziej rygorystyczne standardy badań naukowych, aby przeanalizować ogromną bazę publikacji poświęconych uważności oraz innym rodzajom medytacji. Odkryliśmy, że zaledwie jeden procent spośród kilku tysięcy artykułów spełnia najlepsze standardy badań medycznych. Jednakże te rzetelne badania ujawniają istnienie czterech realnych korzyści płynących z uważności. Są to: silniejsza koncentracja, zachowanie większego spokoju w stresujących sytuacjach, lepsza pamięć oraz prezentowanie postaw odpowiedzialnych społecznie.

Przyjrzyjmy się, jak działa każda z nich.

Silniejsza koncentracja

Zidentyfikowane przez nas badania spełniające najwyższe standardy rzetelności pokazują, że osoby, które regularnie ćwiczą uważność (inaczej nazywaną mindfulness), wykazują mniejsze rozproszenie uwagi oraz dekoncentrację. Osoby te potrafiły lepiej się skupić, nawet wykonując kilka zadań jednocześnie. Konsekwencje biznesowe, jakie z tego płyną, są oczywiste: wyższa wydajność oraz mniej luk koncepcyjnych. Jeden z menedżerów wyższego szczebla opisał to następująco: „Kiedy podczas spotkania ucieka mi uwaga, zastanawiam się, jaką szansę biznesową właśnie przegapiłem”.

Aby móc z korzyści tej skorzystać, spróbuj trzech trzyminutowych sesji uważności w ciągu dnia. Odłóż w tym czasie wszystkie inne sprawy i skoncentruj pełną uwagę na oddechu. Nie staraj się go kontrolować – po prostu poczuj pełny wdech i pełny wydech. Jeśli zauważysz, że uwaga ci umyka, po prostu ponownie skoncentruj ją na oddychaniu, zaczynając od kolejnego wdechu.

Zostań mistrzem zarządzania sobą »

HBRP Masters „Zarządzanie sobą” – ebook 

Zdobywaj wiedzę od najlepszych.
Sprawdź, jakie wskazówki na temat skutecznego zarządzania sobą i stawania się lepszym przywódcą ma dla Ciebie Peter Drucker, jeden z najwybitniejszych umysłów XX wieku.

Nie gań się za błądzenie myślami – wszystkim nam się to zdarza. Podejmując praktykę uważności, stajemy się niezwykle świadomi tego, jak bardzo nasza uwaga ucieka od tego, na czym staramy się skoncentrować. Ale najwyraźniej to sam akt ponownego skupienia uwagi na oddechu wzmacnia układy mózgu odpowiedzialne za koncentrację.

Co powoduje tę zmianę? Kora przedczołowa naszego mózgu to obszar, który kontroluje naszą uwagę. Pobudzone ciało migdałowate, ośrodek, który uruchamia zakłócające uwagę emocje, takie jak gniew czy niepokój, wysyła do obszarów przedczołowych sygnały, które powodują ich zamknięcie. To dlatego, kiedy ogarnia nas niepokój lub gniew, nie potrafimy normalnie myśleć. Uspokajając ciało migdałowate, umożliwiamy sprawniejsze działanie obszarów przedczołowych, a przez to lepszą koncentrację uwagi. Jak zobaczymy w kolejnej części, to właśnie możemy osiągnąć dzięki uważności.

Większy spokój w stresujących sytuacjach

Badania pokazują, że osoby, które praktykują medytację, są mniej podatne na gwałtowne reakcje ciała migdałowatego. Oznacza to, że ich mózg będzie rzadziej interpretować pewne sygnały jako zagrożenie i nie będzie reagować obronnie – ucieczką, walką lub zawieszeniem reakcji.

Aby zobaczyć, jak to wygląda w kontekście zawodowym, posłużmy się przykładem lidera zespołu menedżerów wyższego szczebla w firmie. Od czasu wprowadzenia porannej sesji uważności, na którą składają się ćwiczenia podobne do opisanych powyżej, zespół zaczął lepiej ze sobą współpracować, mniej intensywnie reagując na drobne konflikty. Oznacza to, że jego członkom udaje się sprawniej przekazywać informacje i pomysły, przez co podejmują skuteczniejsze decyzje strategiczne, ponieważ potrafią spokojnie dyskutować na temat różnic zdań. Badania w innych grupach wykazały też, że osoby, które medytują, szybciej dochodzą do siebie po stresujących wydarzeniach.

Lepsza pamięć

Osoby praktykujące uważność wykazują lepszą pamięć roboczą – pamięć krótkoterminową, która rejestruje bieżące procesy myślowe. Na przykład dzięki praktyce uważności wyniki uzyskiwane przez studentów na egzaminach wstępnych na studia magisterskie wzrosły o 16%.

W sytuacjach zawodowych może to poprawić zdolność lidera do wykonywania złożonych operacji myślowych wymaganych w pracy strategicznej, przy rozwiązywaniu problemów, a nawet w intensywnych interakcjach z innymi osobami. Mniej reaktywne ciało migdałowate sprawia też, że lider zachowuje większy spokój, co zapewnia mu większą klarowność działań.

Postawy odpowiedzialne społecznie

Elementem praktyki uważności jest też często medytacja, która celowo kultywuje postawę życzliwości. Jak pokazują badania, takie podejście prowadzi do zwiększonej aktywności tych układów mózgu, które odpowiadają za dbałość, większą wielkoduszność oraz skłonność do pomagania osobom w potrzebie, co stanowi cechy osób wykazujących największą odpowiedzialność społeczną, a także liderów, dla których najchętniej pracują inni.

Obecnie wiele zespołów sportowych uwzględnia praktykę uważności w treningach jako metodę usprawnienia harmonijnego działania. Nauczyciel medytacji Jon Kabat‑Zinn pracował z załogami wioślarskimi Uniwersytetu Harvarda oraz wioślarskimi załogami olimpijskimi, dla których podstawowe znaczenie ma koordynacja działań i wzajemne wsparcie pomiędzy członkami ekipy. Zalecane przez niego ćwiczenie polegało na staniu w kręgu, trzymaniu się za ręce i koncentrowaniu na oddechu, a następnie wejściu do łodzi w milczeniu i rozpoczęciu treningu.

Oto najważniejszy wniosek: podczas gdy nie należy wierzyć we wszystko, co słyszymy na temat uważności, tego typu praktyka medytacji przynosi realne korzyści. Badania pokazują też, że im więcej czasu poświęcimy w życiu na medytację, tym lepsze wyniki będziemy osiągać w każdej z opisanych powyżej dziedzin. Uważność należy traktować jako sposób wzmocnienia kondycji umysłowej, podobnie jak regularny trening jest sposobem na poprawę kondycji fizycznej.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Zapanuj nad swoim czasem pracy »

Jak ćwiczyć uważność w pracy? 

Jacqueline Carter , Rasmus Hougaard

Na podstawie doświadczeń z tysiącami liderów z ponad 250 organizacji na całym świecie przygotowaliśmy kilka wskazówek, które pomogą ci lepiej ukierunkować uwagę w roli lidera.

Powiązane artykuły


Bądź na bieżąco


Najpopularniejsze tematy