X
Następny artykuł dla ciebie

Twój mózg ma ograniczone możliwości koncentracji

Srini Pillay

Ukierunkowane metody, takie jak listy spraw do zrobienia, rozkłady zajęć i przypomnienia kalendarzowe pomagają nam w utrzymaniu uwagi na zadaniu.

Mało kto by się z nimi nie zgadzał, a jeśli nawet, istnieją przecież dowody na poparcie poglądu, że unikanie rozproszenia uwagi i bycie umysłowo obecnym niesie ze sobą korzyści: na przykład 10 minut praktyki uważności dziennie  może zwiększyć efektywność przywódczą, pomagając w lepszym kontrolowaniu własnych emocji i lepszym zrozumieniu wcześniejszych doświadczeń. Ale pomimo powszechnie uznawanych zalet z koncentracją wiąże się również pewna wada.

Problem polega na tym, że nadmierne skupienie wyczerpuje układy w naszym mózgu, które za nie odpowiadają. Może osłabić naszą energię i spowodować, że stracimy nad sobą kontrolę. Wyczerpanie energii może też sprawić, że staniemy się bardziej impulsywni i mniej skłonni do pomocy innym. W rezultacie podejmujemy mniej przemyślane decyzje i wykazujemy mniejszą chęć do współpracy.

Przejmij kontrolę nad swoim mózgiem i wyzwól swój potencjał »

Umysł Lidera 

Umysł lidera (The Leading Brain)
Wykorzystaj przełomowe odkrycia neuronauk, które zmieniają podejście do zarządzania sobą i innymi
Książka dla Trenera 2018 w prestiżowym konkursie Polskiego Towarzystwa Trenerów Biznesu.
Najlepsza książka biznesowa 2017 roku w kategorii Zarządzanie wg startegy+business.
Lektura obowiązkowa dla osób, które chcą pokonać swoje ograniczenia i poznać szczyt swoich możliwości!

Co powinniśmy zatem robić? Koncentrować się czy nie koncentrować?

W świetle najnowszych badań istotne znaczenie ma zarówno skupienie, jak i jego brak. Mózg działa optymalnie, kiedy przeskakuje pomiędzy skupieniem a brakiem skupienia, rozwijając prężność intelektualną, zwiększając kreatywność i pomagając podejmować lepsze decyzje.

Kiedy przestajemy się koncentrować, uruchamiamy układ mózgu zwany „siecią aktywności bazowej” (ang. default mode network). Układ ten, nazywany skrótowo po angielsku DMN, traktuje się jako układ niemalże nicnierobienia (ang. Do Mostly Nothing), ponieważ uaktywnia się jedynie, kiedy przestajemy się świadomie koncentrować. Niemniej będąc w „stanie spoczynku”, układ ten wykorzystuje 20% energii ciała (w porównaniu z zaledwie 5%, jakich potrzeba na podjęcie dowolnego wysiłku).

DMN potrzebuje energii, ponieważ zajmuje się wszystkim, tylko nie odpoczynkiem. Pod świadomą kuratelą mózgu uruchamia stare wspomnienia i kursuje pomiędzy przeszłością, teraźniejszością a przyszłością, wiążąc w nowych kombinacjach różne pomysły. Korzystając z tych nowych i wcześniej niedostępnych danych, rozwijamy większą samoświadomość i poczucie osobistego sensu. Możemy też wyobrażać sobie kreatywne rozwiązania lub przewidywać przyszłość, a tym samym przyczyniać się do podejmowania lepszych decyzji. Poza tym DMN pomaga w dostosowaniu się do sposobu myślenia innych, tym samym przyczyniając się do poprawy wzajemnego zrozumienia i spójności w zespole.

Istnieje wiele prostych i skutecznych sposobów uruchamiania tego układu w ciągu dnia.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Ludzie koncentrują się na różne sposoby, w różnych celach oraz korzystając z różnych ścieżek neuronowych »

Opanuj sztukę koncentracji 

Daniel Goleman

Lepsze opanowanie metod koncentracji może poprawić umiejętności w zakresie obmyślania strategii, tworzenia innowacji i zarządzania organizacjami.

Zatapianie się w pozytywnych, konstruktywnych marzeniach (PKM)

PKM to rodzaj umysłowej wędrówki, która różni się od zapadania w sen na jawie czy też zadręczania się zmartwieniami. Wbudowanie tej metody w program dnia może ci pomóc w zwiększeniu kreatywności, poprawie umiejętności przywódczych oraz zregenerowaniu mózgu. Żeby zacząć PKM, zajmij się jakąś mało angażującą czynnością, taką jak robienie na drutach, uprawa ogrodu czy leniwe czytanie, a następnie zacznij wędrować po zaułkach twojego umysłu. Ale zamiast zapadać w sen na jawie czy oddawać się przepojonym poczuciem winy fantazjom, możesz wyobrazić sobie coś radosnego i przyjemnego – jak bieganie po lesie czy wylegiwanie się na jachcie. Następnie przekieruj uwagę ze świata zewnętrznego na wewnętrzną przestrzeń mózgu, utrzymując ten obraz w mózgu, a jednocześnie dalej wykonując jakąś niezobowiązującą czynność.

Badane od dziesięcioleci przez Jerome’a Singera PKM aktywuje DMN i metaforycznie zmienia zestaw sztućców, którymi posługuje się twój mózg, wyszukując informacje. Ukierunkowana uwaga przypomina widelec – wybierający nasuwające się same, świadome myśli, które mamy – natomiast PKM sięga po inny rodzaj sztućca – łyżkę, którą czerpie smakowitą mieszankę smaków składających się na naszą tożsamość (zapach babci, radość z pierwszego kęsa szarlotki w mroźny zimowy dzień), pałeczki, którymi łączymy pomysły w mózgu (zwiększając innowacyjność), a także łyżeczkę do wybierania szpiku, którą będziemy docierać do zakamarków mózgu, aby odkryć dawno utracone wspomnienia, które stanowią istotną część naszej tożsamości. W tym stanie rośnie kontakt z własnym „ja”, co, zdaniem Warrena Bennisa, stanowi istotę przywództwa. Ja nazywam to mechanizmem zakorzeniania (elementem naszego mentalnego „sześciopaku”), który pomaga zwiększyć sprawność umysłową, a także efektywniej zarządzać zmianą.

Ucięcie sobie drzemki

Poza znajdowaniem czasu na PKM liderzy powinni również wziąć pod uwagę ucięcie sobie autoryzowanej drzemki. Nie wszystkie drzemki są takie same. Kiedy twój mózg przeżywa spadek formy, odbija się to negatywnie na jasności myślenia oraz kreatywności. Jak pokazują badania, po dziesięciominutowej drzemce zaczynamy znacznie jaśniej myśleć i jesteśmy bardziej skupieni. Ale jeśli mamy przed sobą jakieś kreatywne zadanie, zapewne będziemy potrzebować pełnych 90 minut, aby mózg się w pełni zregenerował. Mózg wymaga dłuższego czasu, aby wytworzyć więcej skojarzeń i wygrzebać pomysły z zakamarków sieci pamięci.

Udawanie, że jest się kimś innym

Kiedy utkniesz w procesie kreatywnego myślenia, poluzowanie uwagi może być również ratunkiem, jeśli uda ci się wcielić w kogoś innego i przyjąć cudzą tożsamość. W 2016 r. psycholodzy edukacyjni Denis Dumas i Kevin Dunbar odkryli, że osoby, które starają się rozwiązywać kreatywne problemy, osiągają większe sukcesy, jeśli zachowują się jak ekscentryczni poeci, a nie surowi bibliotekarze. W teście, w którym uczestnicy mieli wymyślić jak najwięcej możliwych zastosowań dowolnego przedmiotu (np. cegły), osoby, które zachowywały się jak ekscentryczni poeci, wykazały się doskonałymi wynikami kreatywnymi. Wyniki te sprawdzają się również, jeśli ta sama osoba przybiera inną tożsamość.

Mając do czynienia z kreatywnym impasem, wypróbuj ćwiczenie wcielania się w kogoś innego. Umożliwi ci to wyjście z własnej głowy i pomyślenie z perspektywy innej osoby. Nazywam to psychologiczną zabawą halloweenową.

Od lat umiejętność koncentracji cieszyła się niezwykłym uznaniem. Ponieważ poświęcamy 46,9% naszego czasu, pozwalając, aby uwaga uciekała nam od rzeczy, którymi się zajmujemy, zależy nam bardzo na umiejętności utrzymania jej na zadaniu. Niemniej, jeśli uda się nam wbudować w program dnia PKM, 10- i 90‑minutowe drzemki oraz psychologiczną zabawę halloweenową, będziemy mogli zachować uwagę na te chwile, kiedy jej potrzebujemy, i korzystać z niej w bardziej efektywny sposób. A co ważniejsze, wyłączenie uwagi umożliwi nam zaktualizowanie informacji w mózgu, zapewniając dostęp do głębszych pokładów nas samych i zwiększając naszą sprawność umysłową, kreatywność oraz zdolność podejmowania decyzji.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Hiperłączność i spotkania zakłócają koncentrację. Jak sobie z nimi poradzić? »

Dwie rzeczy, które niszczą twoją umiejętność koncentracji 

William Treseder

Utrzymanie koncentracji w pracy nie jest łatwe, ale jest wykonalne.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że interesują cię treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia dajemy ci sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Sprawdź hbrp.pl/newsletter.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że jako zalogowany użytkownik sięgasz po praktyczne treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia staramy się wyposażać cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Zostań prenumeratorem HBRP i ciesz się wiedzą bez ograniczeń. Sprawdź na hbrp.pl/prenumerata.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Jako prenumerator „Harvard Business Review Polska” wiesz, że każdego dnia wyposażamy cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Więcej na hbrp.pl/newsletter.

Powiązane artykuły


Bądź na bieżąco


Najpopularniejsze tematy