X
Następny artykuł dla Ciebie
Wyświetl >>

Od samoświadomości do samodoskonalenia

Jennifer Porter  · 5 min

Od samoświadomości do samodoskonalenia

Liderzy potrzebują samoświadomości, aby być skuteczni. Muszą rozumieć swoje mocne strony, słabości, odczucia, przemyślenia i wartości, a także to, jak wpływają na ludzi wokół siebie. Samoświadomość jest jednak bezużyteczna bez równie ważnej umiejętności: samokontroli.

Za przykład może tu posłużyć jeden z moich klientów, nazwijmy go Pawłem. Od dawna słyszał, że zbyt często i zbyt długo wypowiada się na spotkaniach. Powiedział mi, że zależy mu na zmianie tego i nauczeniu się, jak efektywniej uczestniczyć w zebraniach, pomagając zespołowi w podejmowaniu lepszych decyzji. Po spotkaniu z udziałem 15 osób, podczas którego swoimi wypowiedziami zajął 30% czasu, poprosiłam go o ocenę jego udziału. Odpowiedział: „Wiem, że mówiłem za dużo, ale miałem dużo spraw do poruszenia”. A potem zaczął opowiadać o swoich pomysłach. Paweł wykazywał się dużą samoświadomością, ale nie był w pełni efektywny, ponieważ nie potrafił się kontrolować.

Harvard Business Review Polska to prestiżowy magazyn dla tych, którzy są głodni sukcesu. Inwestując w wiedzę harvardzką, robisz krok w dobrym kierunku. Sprawdź teraz!

Samokontrola stanowi świadomy wybór pozwalający oprzeć się preferencjom lub przyzwyczajeniom i zamiast nich prezentować bardziej produktywne zachowania. To proces obejmujący cztery kroki:

  1. Bycie obecnym. Skoncentruj uwagę na tym, co się dzieje w danej chwili – nie na tym, co zostało powiedziane 15 minut temu lub co się wydarzy na kolejnym spotkaniu.

  2. Bycie świadomym. Co widzisz, słyszysz, czujesz, robisz i mówisz, nad czym się zastanawiasz?

  3. Określenie zakresu możliwych wyborów. „Co dalej chcesz osiągnąć? Jakie konsekwencje mogą mieć poszczególne działania? Jaką otrzymałeś informację zwrotną, która może ci pomóc w dokonaniu wyboru? Jakich innych wyborów możesz dokonać – nawet jeśli nie są czymś, czego chcesz lub co zwykle robisz?

  4. Celowy wybór zachowań, które uważa się za najbardziej produktywne. Jakie zachowanie zapewni ci najlepszy wynik – nawet jeśli nie jest dla ciebie najłatwiejsze?

W przypadku Pawła proces samokontroli wyglądałby tak:

  1. Bycie obecnym: „Koncentruję się na tej rozmowie, naprawdę słucham uwag wszystkich osób i zwracam uwagę na to, co się dzieje”.

  2. Bycie świadomym: „Zauważam, że jestem podekscytowany i chcę się podzielić swoimi pomysłami. Wiem jednak, że wiele innych osób stara się coś powiedzieć i zdaję sobie sprawę z tego, że mam skłonność, żeby za dużo mówić, co może zniechęcić innych do wypowiedzi”.

  3. Określenie zakresu możliwych wyborów: „Mógłbym wyjaśnić moje pomysły, zadać pytanie pomocnicze, zachęcić innych, aby podzielili się pomysłami, albo też słuchać w milczeniu”.

  4. Celowy wybór zachowań, które uważa się za najbardziej produktywne: „Zamierzam powstrzymać się od komentarzy i zamiast tego słuchać, co mówią inni. Choć naprawdę chcę dzielić się swoimi pomysłami, wielokrotnie mówiono mi, że za dużo mówię i nie daję innym szansy do wypowiedzi. Jeśli teraz posłucham, wreszcie dam tę szansę innym”.

Powód, dla którego samokontrola jest tak trudna, wynika z definicji tego terminu. Najbardziej produktywne zachowania często nie współgrają z naszymi nawykami i preferencjami. (Gdyby tak było, nie musielibyśmy się kontrolować).

Przejmij kontrolę nad swoim mózgiem i wyzwól swój potencjał »

Umysł Lidera 

Umysł lidera (The Leading Brain)
Wykorzystaj przełomowe odkrycia neuronauk, które zmieniają podejście do zarządzania sobą i innymi
Książka dla Trenera 2018 w prestiżowym konkursie Polskiego Towarzystwa Trenerów Biznesu.
Najlepsza książka biznesowa 2017 roku w kategorii Zarządzanie wg startegy+business.
Lektura obowiązkowa dla osób, które chcą pokonać swoje ograniczenia i poznać szczyt swoich możliwości!

Zachowując się w sposób niezgodny z własnymi preferencjami, możemy poczuć się niekomfortowo („Zawsze jako pierwsza odpowiadam na pytania. Obawiam się, że inni mogą niewłaściwie zrozumieć temat”), niekompetentnie („Nie potrafię przekazywać negatywnej informacji zwrotnej”), a nawet nieprzyjemnie („Lubię mówić prosto z mostu i drażni mnie, kiedy muszę starannie dobierać słowa”).

Działanie w sposób niezgodny z nawykami może spowodować podobne negatywne reakcje. Dzięki nawykom w naszym mózgu tworzą się skróty, które umożliwiają przejście od bodźca do reakcji bez zastanowienia, co oszczędza czas i wysiłek. Ale zachowania nienawykowe wymagają zastanowienia się nad sytuacją, rozważenia i dokonania wyborów, a następnie zachowania zgodnego z tą decyzją. Wymaga to jednak pracy. Automatyczne nawyki są skuteczne, dlatego tak trudno je zmienić. Łatwiej i przyjemniej jest wrócić do starych przyzwyczajeń niż inwestować energię w tworzenie nowych.

Pomimo tych barier samokontrola jest umiejętnością, której można się nauczyć. Oto, jak to zacząć:

  1. Wybierz obszary, które chcesz kontrolować. Zwracaj uwagę na sposób, w jaki zwykle działasz – co mówisz i robisz, a czego nie. Określ przypadki, w których twoje obecne podejście nie działa na tyle dobrze, na ile chcesz, i przydałaby ci się samokontrola. Na przykład być może – podobnie jak Paweł – za dużo mówisz na spotkaniach.

  2. Zastanów się nad tym, co napędza twój brak samokontroli. W sytuacjach, w których zależałoby ci na samokontroli, ale jej nie wykazujesz, zwróć uwagę na swoje odczucia i pragnienia oraz sposób, w jaki interpretujesz to, co się wokół ciebie dzieje. Co jest motorem twoich działań? Czy to brak świadomości chwili, chęć, aby się dobrze zaprezentować, brak umiejętności, niepewność, czy może jeszcze coś innego? Jeśli na przykład za dużo mówisz, zastanów się, dlaczego tak się dzieje. Być może twoje pomysły podobają ci się bardziej niż pomysły innych lub nie przyszło ci nigdy do głowy, żeby mówić mniej. Ci z nas, którzy mają skłonność do działania, mogą odczuwać pokusę, aby zrezygnować z tego kroku i przejść od razu do planowania i działania. Nie rób jednak tego. Możliwość zmiany wyborów jest uzależniona od zrozumienia ich przyczyn.

  3. Zastanów się nad własnymi wyborami oraz sposobem, w jaki na nie reagujesz. Zamiast wracać do automatycznych zachowań, co jeszcze mógłbyś zrobić, mając kontrolę nad sobą? Jak reagujesz na te opcje? Zwróć uwagę, w jaki sposób ujawniają się twoje preferencje i nawyki, i zastanów się, czego starasz się uniknąć, wracając do automatycznych nawyków. Pozostając przy przykładzie mówienia za dużo podczas spotkań, jedną z opcji, jakie możesz rozważyć, jest poczekanie, aż inni zaczną mówić, zanim przedstawisz swój punkt widzenia. Zastanów się teraz nad swoją reakcją na tę opcję. Czy obawiasz się, że ktoś inny przedstawi twój pomysł i nie zostaniesz za to doceniony lub może martwisz się, że inni nie będą mieli równie istotnych pomysłów, a w konsekwencji zostanie podjęta zła decyzja?

  4. Przygotuj plan. Kiedy już będziesz wiedzieć, co chcesz zmienić, zrozumiesz lepiej, co jest motorem twoich działań oraz określisz dostępne opcje, wtedy zastanów się, jakie konkretne kroki możesz podjąć. Jeśli za dużo mówisz, twój plan może obejmować określenie, ile razy wypowiesz się na spotkaniu i jak długo lub podczas jakich spotkań będziesz słuchać i nic nie mówić.

  5. Ćwicz. Stare nawyki są na trwałe wpisane w nasze mózgi. Aby je zmienić, musimy stworzyć nowe ścieżki nerwowe (nowe nawyki), a to wymaga praktyki. Jeśli mówisz za dużo podczas spotkań, licz swoje wypowiedzi i powstrzymuj się przed kolejnymi po osiągnięciu wyznaczonego przez siebie limitu – nawet wtedy, gdy masz jeszcze jedną bardzo ważną rzecz do powiedzenia. Powtarzaj to wielokrotnie, dopóki nie będziesz w stanie samodzielnie kontrolować własnych zachowań. Jednocześnie analizuj, jak reagujesz na te działania. Czego możesz się nauczyć na podstawie tego, co robisz oraz jak reagujesz, i co może pomóc ci w dalszej praktyce?

  6. Powtarzaj ten proces. Wróć do kroku drugiego i obserwuj swoje starania. Zastanów się nad wyborami, popraw plan i praktykuj. W każdym kolejnym cyklu dowiesz się nieco więcej o tym, jak działasz, co wpływa na twoje zachowanie i jak możesz je poprawić.

To naturalne, że zamiast kontrolować siebie zachowujemy się w sposób, dzięki któremu czujemy się dobrze i który znamy. Jednak gdybyśmy zawsze tak postępowali, nigdy w niczym byśmy się nie poprawili. Aby osiągnąć jak największą efektywność, liderzy muszą przejść drogę od samoświadomości do samokontroli. Zacznijmy od uświadomienia sobie sposobu, w jaki obecnie działamy, i zastanowienia się nad innymi dostępnymi możliwościami. Następnie spróbujmy przezwyciężyć zachowania, które są nam najbardziej znajome i dla nas wygodne. Zamiast tego postarajmy się skutecznie robić to, co zapewni najlepsze wyniki.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Sprawdź, jak być pewnym swoich możliwości »

Czym jest samoświadomość, jak i dlaczego warto ją rozwijać [BADANIA] 

Tasha Eurich

Może się wydawać, że samoświadomość stała się kolejnym modnym terminem w świecie zarządzania – i są po temu dobre powody.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że interesują cię treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia dajemy ci sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Sprawdź hbrp.pl/newsletter.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że jako zalogowany użytkownik sięgasz po praktyczne treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia staramy się wyposażać cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Zostań prenumeratorem HBRP i ciesz się wiedzą bez ograniczeń. Sprawdź na hbrp.pl/prenumerata.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Jako prenumerator „Harvard Business Review Polska” wiesz, że każdego dnia wyposażamy cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Więcej na hbrp.pl/newsletter.

Powiązane artykuły


Bądź na bieżąco


Najpopularniejsze tematy