X
Następny artykuł dla ciebie

Musisz podjąć trudną decyzję? Pamiętaj o złotej zasadzie

Joseph L. Badaracco

Kiedy wzrasta zakres twoich obowiązków i związanej z nimi odpowiedzialności, coraz częściej stajesz przed złożonymi problemami. Udaje ci się zebrać wszelkie dane, informacje i opinie ekspertów, do jakich tylko można dotrzeć. Wszystko zostaje skrupulatnie przeanalizowane. Ale wciąż brakuje najważniejszych faktów, a osoby, które znasz i którym ufasz, nie potrafią dojść do porozumienia odnośnie do dalszych działań. Co robić?

Obszary decyzyjne wiążą się dziś ze szczególnie dużym ryzykiem ze względu na zwodniczą atrakcyjność technik analitycznych. Wiele trudnych problemów, z jakimi borykają się dziś menedżerowie i firmy, wymaga zaawansowanych technik analizowania ogromnych ilości informacji. Chciałoby się wierzyć, że jeżeli uda nam się dotrzeć do właściwej informacji i wykorzystać stosowną metodę analityczną, uda nam się także podjąć właściwą decyzję. Możemy też odczuwać chęć stosowania uników albo chowania się za liczbami, twierdząc przed podwładnymi, że mówią one wszystko i nie pozostawiają już miejsca na samodzielne myślenie lub działanie.

Poważne problemy to jednak zwykle różne odcienie szarości. Narzędzia i techniki same z siebie nie udzielą nam żadnych odpowiedzi. Trzeba kierować się wtedy własną oceną sytuacji i podejmować trudne decyzje.

Jak więc dokonywać słusznych, trudnych wyborów, chcąc jednocześnie działać etycznie, po ludzku? W praktyce można to zrobić, próbując znaleźć dla siebie odpowiedź na bardzo stare pytanie. Zostało ono wyartykułowane przez Hillela Starszego, starożytnego hebrajskiego filozofa i teologa. Rozmawiał on kiedyś z mężczyzną, który chciał przejść na judaizm, ale tylko pod jednym warunkiem: Hillel musiałby mu wytłumaczyć całą Torę w czasie, w którym on mógł ustać na jednej nodze. Hillel z łatwością sprostał temu wyzwaniu, mówiąc:

Nie czyń drugiemu, co tobie niemiłe. Oto cała Tora. Wszystko inne to komentarz. A teraz idź i zabierz się za studiowanie pisma.

Słowo, które jest tu znaczące, brzmi „niemiłe”. Hillel prosi, aby zwracać uwagę na to, co jest ważne, wczuwając się w to tak głęboko i intensywnie, jakby było się w skórze drugiego człowieka. W praktyce oznacza to poszukiwanie dróg do zadawania sobie i innym pytań o to, co byśmy myśleli i czuli, gdybyśmy byli wśród osób najmocniej dotkniętych przez decyzję, którą mamy podjąć. Postaraj się wyobrazić sobie, jak zareagowałbyś, gdyby twoi rodzice lub dzieci (albo inne drogie ci osoby) znalazły się w takiej sytuacji, w obliczu zagrożenia.

Powszechnie znana wersja nakazu Hillela znajduje swoje odzwierciedlenie w złotej zasadzie: tak wszystko ludziom czyńcie, jak chcielibyście, aby wam czynili. Na Zachodzie większość ludzi postrzega ten nakaz jako część nauki chrześcijańskiej. Postrzeganie to zdaje się jednak ignorować doniosłość pytania Hillela, które ten chce nam zadać. Złota zasada nie jest tylko nakazem nauki chrześcijańskiej. Możemy ją odnaleźć pod różnymi postaciami w niemal wszystkich większych religiach świata. Niektórzy myśliciele sugerują, że złota zasada należy do fundamentów istotnych teorii moralnych.

Pytanie Hillela pomimo upływu dwóch tysiącleci nic nie straciło na swojej aktualności, ponieważ wciąż pobudza nasze uśpione wyobrażenia zasad moralnych. Pobudza nas i podsuwa empatię jako sposób na zrozumienie tego, czego w konkretnych sytuacjach wymagają nasze podstawowe ludzkie obowiązki.

Dlatego też tak istotne jest, aby menedżerowie – i ich zespoły – pracujący nad problemami, które nie są czarno‑białe, znaleźli sposób na wyjście poza ramy myślenia kategoriami organizacji i posłuchali bezpośrednio tych, których dotkną konsekwencje ich decyzji, albo osób, które mogą reprezentować ich doświadczenie w sposób bezpośredni, konkretny i przekonujący. Jeżeli nie znajdziesz sposobu na to, by to zrobić, możesz mimowolnie stać się realizatorem rzeczywistości opisanej spostrzeżeniem Józefa Stalina: śmierć jednego człowieka to tragedia; śmierć milionów to statystyka, kiedy to znikają ci z oczu historie indywidualnych tragedii życiowych, ponieważ koncentrujesz się na zbiorczych danych statystycznych.

Można też poprosić kogoś o wcielenie się w rolę osoby z zewnątrz. Jeśli zrobi to możliwie autentycznie i przekonująco, każdy będzie mógł usłyszeć chociażby jakąś wersję tych istotnych, podstawowych potrzeb ludzi, których dotkną konsekwencje podjętej decyzji. Czasami mówi się o tym sposobie – obecności „barbarzyńcy” – że jest wyrazem potrzeby, aby pojawił się ktoś, kto będzie jasno i odważnie mówił o niewygodnych faktach.

Nasza pozycja w społeczeństwie czy organizacji nie zwalnia nas z podstawowych reguł obowiązujących wszystkich ludzi. Nie daj się złapać w pułapkę własnych zainteresowań, doświadczeń, ocen i sposobu postrzegania świata. Rób, co tylko możesz, by uwolnić się z kajdan egocentryzmu. Postaraj się – działając zarówno indywidualnie, jak i kolektywnie – wyobrazić sobie, jak byś się poczuł i czego byś naprawdę chciał i potrzebował, gdybyś stał po tej drugiej stronie. Joseph L. Badaracco jest profesorem etyki biznesu w Harvard Business School, gdzie prowadzi zajęcia na kursach poświęconych przywództwu, strategii, odpowiedzialności korporacyjnej oraz zarządzaniu.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Podejmuj mądrzejsze decyzje »

Przywódcy jako architekci decyzji 

Francesca Gino , John Beshears

Zorganizuj pracę firmy w sposób, który zachęca do podejmowania mądrych decyzji.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że interesują cię treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia dajemy ci sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Sprawdź hbrp.pl/newsletter.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że jako zalogowany użytkownik sięgasz po praktyczne treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia staramy się wyposażać cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Zostań prenumeratorem HBRP i ciesz się wiedzą bez ograniczeń. Sprawdź na hbrp.pl/prenumerata.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Jako prenumerator „Harvard Business Review Polska” wiesz, że każdego dnia wyposażamy cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Więcej na hbrp.pl/newsletter.

Powiązane artykuły


Bądź na bieżąco


Najpopularniejsze tematy