X
Zdobądź pewne komepetencje w niepewnych czasach
30 szkoleń tematycznych online.
Nawet 5 szkoleń w cenie 1!
87,6% zadowolonych klientów
Kup >>
300 od 59

Jak się zachować, gdy w pracy wymaga się od nas niewłaściwych zachowań?

Joseph L. Badaracco  · 4 min

Jak się zachować, gdy w pracy wymaga się od nas niewłaściwych zachowań?

Zapewne znasz już historię nieuczciwych praktyk biznesowych w Wells Fargo – banku, który zmuszał pracowników do tworzenia fałszywych kart kredytowych i rachunków terminowych. Czy zastanawiałeś się nad tym, co byś zrobił na miejscu pracownika stojącego w obliczu takiej presji?

Inaczej mówiąc, jak radzisz sobie w sytuacjach, w których zachęca się ciebie do zrobienia czegoś, co twoim zdaniem szkodzi klientom, a być może nawet jest nielegalne? Co jeśli to twój szef najwyraźniej chce, żebyś postąpił w taki sposób, a stawką może być premia, awans lub nawet samo stanowisko?

Łatwo pomyśleć, że są to sytuacje czarno‑białe. Albo się zgodzimy, albo poniesiemy konsekwencje. Ale czasami maluje się je odcieniami szarości. Moja podstawowa wskazówka brzmi: kiedy masz do czynienia z naprawdę trudnym problemem, podejdź do niego jak menedżer, a rozwiązuj go jak człowiek. Takie podejście umożliwi ci uniknięcie trudnego wyboru pomiędzy rozwiązaniem problemu a zrobieniem czegoś, co uważasz za niestosowne.

Oto jak można skorzystać z tej rady w sytuacji, w której obawiasz się, że zachęca się ciebie do zrobienia czegoś niewłaściwego.

Upewnij się, czy naprawdę rozumiesz sytuację

Postępowanie Wells Fargo było bez wątpienia niewłaściwe, lecz inne sytuacje nie muszą być aż tak oczywiste. Dlatego też zadaj sobie np. takie pytania: czy w ten sposób wyrządza się faktycznie szkodę klientom? czy to działanie wykraczające poza standardy branżowe, które wyraźnie odstaje od najlepszych praktyk? w jaki konkretnie sposób praktyka, która mnie niepokoi, narusza zasady etyczne, interes klientów czy nawet prawo? jak można inaczej ocenić sytuację – uznając prawidłowość działania lub nawet korzyści dla klientów, jakie z niego płyną – czy wiążą się z nią jakieś zalety?

Zadawanie takich pytań i udzielanie odpowiedzi pomoże ci na dwa sposoby.

  • Po pierwsze: lepiej zrozumiesz, czy twoja pierwotna ocena była słuszna, czy nie.

  • Po drugie: jeśli zdecydujesz, że dana praktyka jest jednoznacznie błędna, zdobędziesz argumenty, które pozwolą ci przedstawić uzasadnienie innym, przekonując ich, aby poważnie potraktowali twoje zastrzeżenia.

Zwiększasz też szansę, że nie zmienisz zdania po rzetelnym przemyśleniu sytuacji.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Czego nigdy nie zrobisz? »

Prowadź listę nieetycznych rzeczy, których nigdy nie zrobisz 

Mark Chussil

Lista pomoże ci zorientować się, gdzie zaczyna się śliski grunt.

Jeśli możesz, zasięgnij opinii innych

Innymi słowy, nie stawiaj się w pozycji samotnego geniusza. Postaraj się znaleźć jakąś dyskretną osobę w twojej organizacji, która zna się na rzeczy, i wyraź przy niej swoje obawy. Przedstaw swoją argumentację i sposób myślenia. Następnie zapytaj, czy coś nie umknęło twojej uwadze i czy można spojrzeć na tę praktykę w inny sposób. Jeśli nadal będzie sprawiać wrażenie mocno problematycznej, zobacz, czego możesz dowiedzieć się na temat powodów, dla których popiera ją twój szef, a być może także jego przełożeni. Jeśli chcesz działać skutecznie i przekonująco, musisz rozumieć ich stanowiska. Przed podjęciem dalszych działań warto też zorientować się, czy nie wejdziesz w ten sposób na polityczne pole minowe.

Narysuj proste drzewo decyzyjne

W takich sytuacjach łatwo dać się ponieść emocjom. Możesz odczuwać gniew, zagrożenie, niepokój, a nawet lęk o swoje losy, ale musisz też mieć obiektywne spojrzenie. Więc usiądź i „na serwetce” zapisz dostępne opcje, wymieniając możliwe konsekwencje każdej z nich i zastanawiając się nad prawdopodobieństwem ich wystąpienia. Co i z jakim prawdopodobieństwem może się zdarzyć, jeśli ujawnisz zagrożenie? Jakie ryzyko grozi ci, jeśli postąpisz zgodnie z poleceniem? Jak przedstawiają się mało prawdopodobne, lecz katastrofalne konsekwencje, które musisz wziąć pod uwagę – np. groźba objęcia dochodzeniem lub postawienia w stan oskarżenia? W skrócie: proste drzewo decyzyjne ułatwi ci zobaczenie w miarę obiektywnego obrazu sytuacji i zastanowienie się nad opcjami – podobnie jak w przypadku każdego innego problemu menedżerskiego.

Myśl praktycznie i kreatywnie

Kiedy ktoś mówi dobrym menedżerom, że mają wybrać pomiędzy opcją A lub B, ci często odpowiadają – no dobrze, ale co z C lub D? Dobrzy menedżerowie podchodzą do problemów z twórczym optymizmem. Uważają, że można znaleźć lepsze możliwości i są gotowi postarać się je znaleźć. Dlatego też zastanów się, czy możesz pomóc swojemu szefowi w osiągnięciu celów w jakiś inny sposób, nie przekraczając granic etycznych lub prawnych, które budzą twój niepokój. Możesz w ten sposób sam siebie zaskoczyć i znaleźć wyjście z kłopotliwego położenia, które zadowoli zarówno ciebie, jak i twojego szefa.

Weź pod uwagę możliwość przeprowadzenia w miarę szczerej rozmowy z szefem

Tego typu podejście pojawi się na większości drzew decyzyjnych, ale nie stanowi wygodnej opcji; jeśli rozmowa się nie powiedzie, może ci ograniczyć możliwości dalszej kariery. Aby zwiększyć szanse na powodzenie, musisz przedstawić szefowi rozsądne opcje i znaleźć odpowiedni sposób ich przedstawienia. Prawdopodobnie konieczne będzie również złagodzenie przekazu. Mówienie innym, że zachowują się nieetycznie, zwykle brzmi jak oskarżenie, a nie argument. Możesz to lepiej wyrazić, mówiąc na przykład: uważam, że napotykamy tu na poważne zagrożenie prawne, robimy coś, co może później zadziałać przeciwko nam w relacjach z klientami lub władzami, albo też długofalowe konsekwencje naszych działań mogą przynieść odwrotny od zamierzonego skutek i zaszkodzić naszym karierom. Innymi słowy – postaraj się przedstawić swoje zastrzeżenia jako praktyczne i pilne problemy menedżerskie.

Ważne jest wykazanie się realizmem w tych trudnych sytuacjach

Nawet jeśli wykonasz te pięć kroków – czyli nawet gdy podejdziesz do tej sytuacji w sposób menedżerski – możesz nie znaleźć wyjścia z sytuacji. Wtedy staniesz przed trudnym wyborem jako człowiek. Musisz zrobić krok wstecz i zastanowić się, czy – jeśli pójdziesz krok dalej, wybierając jedną z opcji, które cię niepokoją – będziesz później mógł spojrzeć sobie w twarz, czy też sytuacja jest nie do zaakceptowania i jesteś gotów odświeżyć swój życiorys, decydując się twardo stać na swoim stanowisku. W rezultacie możesz popaść w niełaskę lub nawet stracić pracę, lecz przynajmniej nie naruszysz dzięki temu swoich zasad.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Zrób rachunek sumienia »

7 grzechów głównych zarządzania 

Julian Birkinshaw

Każdy zna choćby jednego złego menedżera. Może to być ambitny karierowicz albo szef pozbawiony kompetencji.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że interesują cię treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia dajemy ci sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Sprawdź hbrp.pl/newsletter.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że jako zalogowany użytkownik sięgasz po praktyczne treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia staramy się wyposażać cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Zostań prenumeratorem HBRP i ciesz się wiedzą bez ograniczeń. Sprawdź na hbrp.pl/prenumerata.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Jako prenumerator „Harvard Business Review Polska” wiesz, że każdego dnia wyposażamy cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Więcej na hbrp.pl/newsletter.

Powiązane artykuły


Bądź na bieżąco


Najpopularniejsze tematy