X
Następny artykuł dla Ciebie
Wyświetl >>

Jak się ubiegać o nową pracę, kiedy cię zwolniono?

Rebecca Knight  · 10 min

Jak się ubiegać o nową pracę, kiedy cię zwolniono?

Kiedy wyrzucą cię z pracy, powrót na rynek zatrudnienia może być trudny. Jak opisywać poprzednie stanowisko w życiorysie i czy w ogóle o nim wspominać? Co mówić podczas rozmowy kwalifikacyjnej? Jak rozpocząć proces starania się o pracę, pozytywnie podchodząc do swoich szans?

Szukanie pracy nigdy nie jest łatwe, a może być jeszcze bardziej wyczerpujące nerwowo, kiedy nasza pewność siebie została wcześniej poddana ciężkiej próbie. Zdaniem Johna Leesa, brytyjskiego doradcy zawodowego i autora książki „The Success Code”, całkiem naturalnie mogą się pojawić wtedy pewne odczucia paranoiczne. „Nie masz pewności, ile wiadomo o tobie i twojej sytuacji poza tym, co sam o tym mówisz”, tłumaczy. Może cię martwić, że inni będą postrzegać zwolnienie jako plamę na twojej karierze, wyjaśnia Claudio Fernández‑Aráoz, starszy doradca w globalnej firmie wyszukiwania kadr zarządzających Egon Zehnder. „Obawiasz się, że wszyscy będą natychmiast zakładać, że to twój problem”, zauważa. Przejście do porządku dziennego nad utratą pracy i znalezienie nowej to wyzwanie, ale, jak twierdzi, kiedy uda ci się przejść przez to doświadczenie, „będziesz znacznie lepszym pracownikiem” w dłuższej perspektywie czasowej. Oto kilka strategii, jakie możesz zastosować.

Zrozum, co się stało

Zanim zaczniesz szukać pracy, najpierw zrozum, dlaczego zwolnił cię poprzedni pracodawca. W ten sposób możesz „zorientować się, jaka jest skala problemu, z którym masz do czynienia” oraz z czym musisz się zmierzyć na rynku pracy, tłumaczy Lees. Umożliwi ci również rozważenie rozmaitych sposobów „zręcznego przedstawienia” zwolnienia jako kroku naprzód.

Być może nie pasowałeś do kultury firmy lub nie potrafiłeś dogadać się z szefem. Być może popełniłeś błędy w ocenie. Lees radzi „uważne wysondowanie” byłych współpracowników lub „zaufanych mentorów”, którzy znają „sytuację oraz organizację”. Twoim celem jest uzyskanie „obiektywnego spojrzenia” na to, na ile zwolnienie było spowodowane przez ciebie, a na ile przez czynniki zewnętrzne. Warto też porozmawiać z osobami z działu kadr twojego byłego pracodawcy, radzi Fernández‑Aráoz. Kiedy „podpiszesz wszystkie dokumenty, które masz do podpisania” i pozwolisz ostygnąć emocjom, „umów się na rozmowę podsumowującą”, mówi. „Dobrzy specjaliści HR mogą ułatwić ci zrozumienie, jakiego rodzaju praca będzie ci odpowiadała w przyszłości”.

Szukasz pracy? Ten e‑book pomoże napisać CV, którym oczarujesz rekruterów »

HBRP Jobs-To-Be-Done „Nowa praca” - ebook 

Dowiedz się, jak napisać CV i list motywacyjny, które wyróżnią Cię w oczach przyszłego pracodawcy, przygotuj się do rozmowy kwalifikacyjnej i zdobądź pracę, która rozpocznie nowy wspaniały etap w Twojej karierze!

Nie śpiesz się

„Kandydaci nie chcą tego słuchać, ale często zbyt szybko wkraczają na rynek pracy”, zauważa Lees. Sam ostrzega przed realnym kosztem aplikowania o pracę, zanim osiągnie się gotowość emocjonalną. Stając przed osobami podejmującymi decyzję na wyższym szczeblu, zanim wyrzucisz z siebie smutek, gniew czy gorycz, ryzykujesz „ujawnianiem śladów emocjonalnych”, które mogą zaszkodzić twojej reputacji, tłumaczy ekspert. „W procesie poszukiwania pracy pojawia się optymalnym moment działania z maksymalną pewnością siebie i energią. Nie należy marnować swoich najlepszych kontaktów, kiedy się do niego jeszcze nie doszło”. Daj sobie czas na zagojenie ran, zanim na poważnie uruchomisz swoje kontakty. Fernández‑Aráoz radzi, aby spytać „dobrze zorientowanego przyjaciela – kogoś, kto zna cię dobrze i cię wspiera”, czy masz taką gotowość.

Szukaj odpowiedniego miejsca

Kiedy dasz już sobie czas, zastanów się, „czego się nauczyłeś” o sobie po zwolnieniu, sugeruje Fernández‑Aráoz. Powiedzmy, na przykład, że twoje zwolnienie było konsekwencją konfliktu osobowościowego z menedżerem lub niedopasowania kulturowego. Zastanów się, co mówi to o ludziach, z którymi chciałbyś pracować, oraz o środowisku, którego potrzebujesz, aby się rozwijać. „Nie ma złych osobowości”, mówi Fernández‑Aráoz. „To zawsze kwestia okoliczności”.

Jeśli zachowujesz się agresywnie lub rywalizacyjnie, możesz nie pasować do organizacji, która w większym stopniu stawia na podejście zespołowe. Ale istnieje wiele miejsc, w których cechy te będą uznawane za atut. Musisz „zrozumieć, jaki rodzaj firmy będzie ci odpowiadać”, dodaje. Jeśli wyrzucono cię przez coś poważnego – na przykład „oskarżono cię o kłamstwo lub kradzież”, musisz „strategicznie prowadzić” poszukiwania. „Szukaj firm, które mogą być otwarte na kandydatów w twojej sytuacji”, radzi. Zaleca zwrócenie się do firm, które współpracują z organizacjami pozarządowymi ułatwiającym „skazanym powrót” na rynek pracy. Choć możesz mieć czystą kartotekę kryminalną, te same firmy mogą być również bardziej skłonne zatrudnić kogoś z twoją przeszłością.

Odśwież sieć kontaktów

„Zanim zaczniesz aktywnie ubiegać się o pracę, konieczne może być przygotowanie listy ludzi, którzy mogą zaoferować ci świetne referencje”, radzi Fernández‑Aráoz. Twoja „wiarygodność” będzie „niezmiernie ważna dla działu HR”. Zarzuć sieć szeroko. „Zastanów się nad osobami, które być może nie należą do kręgu twoich bliskich znajomych, ale które znają cię zawodowo od długiego czasu” i mogą cię polecić. Dzięki temu uzyskasz zapewne namiary na pracę, mówi. „Większość osób znajduje pracę za pomocą nieformalnych osobistych kontaktów”, zauważa Fernández‑Aráoz.

Weź pod uwagę „byłych szefów i współpracowników” oraz „doradców, księgowych, prawników, konsultantów ds. zarządzania i rekrutacji”, z którymi pracowałeś w ciągu swojej kariery. Być może mają „klientów, którym mogą cię przedstawić”. Kiedy ludzie zrozumieją, czego szukasz, będą mogli lepiej ci pomóc.

Profil na LinkedIn, który zwróci uwagę rekruterów? »

HBRP Jobs-To-Be-Done „Skuteczny profil na LinkedIn” - ebook 

Platforma LinkedIn coraz częściej zastępuje CV, serwisy rekrutacyjne, czy spotkania networkingowe.
A jak Ty wykorzystujesz LinkedIn i inne platformy społecznościowe w rozwoju kariery? Czy umiesz sprawić, by stał się Twoją przepustką do lepszej pracy i kolejnych sukcesów zawodowych?

Koncentruj się na pozytywach

Niedobrze pomijać wcześniejszą pracę w życiorysie i liście motywacyjnym, ponieważ „nie należy pozostawiać luki” w zatrudnieniu, sugeruje Lees. Mimo to należy „koncentrować się na tym, na czym ci zależy”, uwzględniając to w życiorysie. Podkreśl „zestawy umiejętności, pełnione obowiązki oraz inne obszary doświadczenia zawodowego, w których masz wyjątkowe sukcesy”. Zdaniem Fernándeza‑Aráoza list motywacyjny nie musi się też koncentrować na twojej poprzedniej pracy. „Oczywiście trzeba wymienić poprzednie stanowisko”, ale następnie szybko dodać, że „aktywnie szukasz nowych szans”, tłumaczy.

Przygotuj swoją opowieść

Rozmowy kwalifikacyjne będą teraz niewątpliwie wymagać od ciebie większej uwagi i przygotowania niż wcześniej. „Nie chowaj głowy w piasek, mając nadzieję, że nikt nie poruszy kwestii zwolnienia”, radzi Lees. „Musisz przygotować się, jak będziesz odpowiadać na bezpośrednie pytania”. Dobra zasada, o której należy pamiętać, brzmi: „nie kłam, ale też sam nie poruszaj tego tematu”. Fernández‑Aráoz zaleca „ćwiczenie w sytuacjach mniejszego ryzyka”, takich jak rozmowy z przyjaciółmi, a nawet z menedżerami ds. rekrutacji w „firmach, które nie znajdują się na szczycie twojej listy”. Celem jest „zdobycie pewności siebie i umiejętności opowiadania swojej historii”. Przedstaw ją krótko i optymistycznie. Oto kilka możliwych scenariuszy.

  • Podkreśl, czego udało ci się nauczyć dzięki temu doświadczeniu. Jeśli cię zwolniono ze względu na „brak realizacji celów”, najlepszą strategią jest „bezwzględna szczerość”, radzi Lees. Powiedz: „Tak się zdarzyło. Zastanowiłem się nad sytuacją. Wyciągnąłem z niej wnioski. Tak bym dziś zrobił, gdybym ponownie znalazł się w tej sytuacji”. Twoim celem jest „skupienie rozmowy na teraźniejszości. Ludzie zdają sobie sprawę z tego, że wszyscy napotykamy od czasu do czasu na kłopoty”. Przecież to, co się stało, nie musiało być twoją winą. Nie należy zrzucać winy na innych, ale możesz dodać, że „nie udało ci się osiągnąć celów w sytuacji, w której poradziłoby sobie niewiele osób”.

  • Weź odpowiedzialność. Jeśli przyczyny zwolnienia były bardziej poważne, musisz pokazać, że „wziąłeś odpowiedzialność” za swoje działania i opisać, „jak się zmieniłeś”. Tego typu taktyka „przyciąga i przemawia” do menedżerów prowadzących rekrutację. „Sugeruje, że nie biorą sobie na głowę problemu, ale kogoś, kto ma wiele do zaoferowania dzięki wcześniejszym doświadczeniom”. Kiedy wyjaśnisz, jakie wnioski udało ci się z nich wyciągnąć, natychmiast dodaj – jak radzi Fernández‑Aráoz – że możesz „przedstawić doskonałe referencje”, które zaświadczą o twojej wiarygodności.

  • Okazuj wyrozumiałość. Jeśli zwolniono cię ze względu na konflikt osobowościowy z szefem lub współpracownikiem, pod żadnym pozorem nie narzekaj w rozmowie z osobą prowadzącą rekrutację. Zamiast tego Lees sugeruje, żeby powiedzieć na przykład: „Mieliśmy odmienne spojrzenie na świat. Różniliśmy się w poglądach na temat drogi, jaką powinna podążać dalej firma. I jedno z nas musiało odejść”. Ujęcie tego w ten sposób „jest świadectwem dobrego, zdecydowanego podejmowania decyzji”, tłumaczy. „Okazuj wyrozumiałość i szacunek” w stosunku do byłych współpracowników. Rekrutujący cię menedżer zapewne potrafi czytać między wierszami. Wystarczy, jak powiesz „wszyscy mieliśmy do czynienia z trudnymi osobami”.

  • Opisz swoją ostatnią pracę jako projekt. Możesz też wykorzystać krótki okres pracy na wcześniejszym stanowisku na swoją korzyść, określając go jako „projekt”, a nie pracę. Nie należy nigdy kłamać, ale możesz przedstawić to doświadczenie w bardziej pozytywny sposób. Na przykład Lees sugeruje powiedzenie: „Od początku zdawałem sobie sprawę, że nie zatrudniam się na długo. Organizacja miała do czynienia z konkretnym problemem, a ja zostałem wybrany, żeby w tym pomóc”. To zwięzłe wytłumaczenie, dlaczego pracowałeś zaledwie siedem miesięcy.

Przejmij kontrolę

Fernández‑Aráoz radzi, aby od razu przejąć kontrolę nad rozmową z menedżerem prowadzącym rekrutację, „mówiąc, czego szukasz, i pokazując, że masz to, czego się oczekuje”. To szczególnie rozsądna strategia, kiedy istnieje jakiś temat, o którym wolisz nie mówić. „Badania pokazują, że osoby prowadzące rozmowy kwalifikacyjne podejmują decyzję w ciągu trzech do pięciu minut od początku spotkania; to, co następuje później, jest tylko racjonalizacją”, wyjaśnia. Kiedy przedstawisz swoją historię, Lees sugeruje, aby zmienić temat. „Wielu rekruterów jest gotowych odpuścić sobie rozmowę o przeszłości, jeśli pokażesz, że poradziłeś sobie w niej w pozytywny sposób”. Pod żadnym pozorem „nie rozwódź się nad historią”, sugeruje. „W przeciwnym razie wzmocnisz tylko przekonanie, że nie należy cię zatrudnić”.

Wykorzystaj social media do rozwoju swojej kariery »

HBRP Jobs-To-Be-Done „Rozwój kariery w dobie social media” - ebook 

Czy wiesz, że media społecznościowe mogą być trampoliną do lepszej kariery?
Skorzystaj z naszych eksperckich wskazówek i już dziś zaprojektuj swoją doskonałą karierę, napędzaną świadomą obecnością i działaniami w social media!

Utrzymaj pozytywne nastawienie

Możesz zmniejszyć stres związany ze znalezieniem nowej pracy po zwolnieniu, dbając o to, aby się prawidłowo odżywiać, ćwicząc oraz dobrze się wysypiając. Otocz się przyjaciółmi i zachowaj aktywność. „Ważne jest, aby się pozytywnie zająć czymś innym poza szukaniem pracy”, mówi Fernández‑Aráoz i dodaje, że „wolontariat lub oddanie się ulubionemu hobby” może świetnie poprawić twoje samopoczucie. Niezłym pomysłem jest dodanie do swojego CV doświadczenia związanego z pracą na własny rachunek lub w roli doradcy w okresie, kiedy szukasz pracy, dodaje Lees. „Świadectwo aktywności jest zawsze czymś dobrze widzianym”.

Zasady, jakie należy zapamiętać

Tak:

  • Zastanów się, czego dowiedziałeś się o sobie po zwolnieniu oraz co mówi to o środowisku, w którym świetnie sobie dajesz radę.

  • Skontaktuj się z osobami, z którymi pracowałeś w przeszłości, i poproś o kontakty oraz referencje.

  • Zaplanuj, jak zamierzasz poradzić sobie z bezpośrednimi pytaniami, dlaczego opuściłeś wcześniejszą pracę, przygotowując krótkie, utrzymane w pozytywnym tonie wyjaśnienie.

Nie:

  • Nie rezygnuj z rozmowy na temat zwolnienia z byłym działem kadr. Daj emocjom ostygnąć, a następnie umów się na podsumowanie pracy.

  • Nie pomijaj wcześniejszej pracy w życiorysie i liście motywacyjnym. Ale nie zwracaj też na nią szczególnej uwagi.

  • Nie przedstawiaj negatywnie swoich szans. Szukając pracy, otocz się przyjaciółmi i dobrze o siebie zadbaj.

Analiza przypadku nr 1: Opracuj plan rozmowy na temat poprzedniej pracy oraz określ, na czym zależy ci w kolejnej

Kimberly Evans(1) przez dziewięć miesięcy pracowała jako kierowniczka ds. mediów cyfrowych w niewielkiej firmie zajmującej się marketingiem, projektowaniem i PR, zanim dostała zwolnienie. „Kilka tygodni przed tym, jak do tego doszło, zaczęłam instynktownie czuć, że coś było nie tak”, mówi Kimberly. „Zaczęłam już przygotowywać życiorys”.

Bezpośrednio po zwolnieniu Kimberly przeanalizowała, co się stało. Stosunkowo niedługo pracowała w swoim zawodzie i nie miała dobrych relacji z poprzednią szefową. W istocie jej poprzednia szefowa niedługo przed zwolnieniem sprowadziła nowego dyrektora ds. Internetu, któremu miała podlegać Kimberly – a to niezbyt jej odpowiadało.

Kimberly w tajemnicy porozmawiała z byłą współpracownicą, aby zapoznać się z jej oceną sytuacji. „Koleżanka powiedziała mi, że początkowo również miała problemy z naszą szefową”, wspomina. „Ostatecznie uświadomiłam sobie, że szefowa nie rozumiała, ile czasu zajmuje wykonanie pewnych zadań. A ja nie potrafiłam jej tego jasno powiedzieć. I vice versa”.

Kiedy ją zwolniono, Kimberly nie zwlekała z odświeżeniem sieci kontaktów. Napisała do byłego opiekuna swojego stażu oraz do osób, z którymi współpracowała w lokalnym oddziale organizacji branżowej, w której była wolontariuszką. „Prosiłam o poradę przy szukaniu pracy; prosiłam o konsultacje; chciałam, żeby wiedzieli, że szukam pracy”, wspomina.

Kimberly nawiązała też kontakt z byłym wykładowcą, który pomógł jej w znalezieniu wcześniejszej pracy. „Napisałam: ‘nie wiem, jak szybko rozchodzą się wieści, ale chciałam panu powiedzieć, co się stało i podziękować za pomoc w zdobyciu tego doświadczenia’. Mój profesor natychmiast mi odpisał i spytał, jak może mi pomóc?”.

Poza tym Kimberly zaczęła przygotowywać list motywacyjny. „Pozycjonowałam się jako ktoś, kto chce przejść z pracy agencyjnej do korporacyjnego PR”, mówi. „W ten sposób mogłam mówić o tym, na czym mi zależy, a nie o poprzedniej pracy”.

Aby przygotować się do rozmów kwalifikacyjnych, Kimberly opracowała „dwa scenariusze” na różne ewentualności. „Gdyby kwestia zwolnienia w ogóle się nie pojawiła, chciałam mówić o chęci zmiany, na której mi zależało”, tłumaczy. „Gdyby się pojawiła, zamierzałam powiedzieć o zmianie kierownictwa – co było prawdą – która spowodowała, że przestałam już być potrzebna”.

Kimberly wspomina, że udało się jej zachować optymistyczne podejście, ponieważ była aktywna. „Cały czas dzwoniłam, wysyłałam e‑maile, aplikacje, odświeżałam kontakty”, opowiada. „Czułam się produktywna i to dodawało mi napędu”.

Dzięki pomocy byłego wykładowcy Kimberly zdobyła nową pracę zaledwie trzy tygodnie po zwolnieniu. Jest znacznie bardziej zadowolona z pracy w nowej firmie. „Bez względu na przykrość, jaką mi sprawiło zwolnienie, nie żałowałam tamtej pracy. Wiele nauczyłam się dzięki temu doświadczeniu”.

Analiza przypadku nr 2: Zastanów się, czego nauczyło cię to doświadczenie, i powoli buduj sieć kontaktów

Derrick Meade* przez ponad rok pracował jako dyrektor ds. produktów w grupie zajmującej się technologią reklamową, zanim przejęła ją prywatna firma inwestycyjna. Wkrótce potem został zwolniony.

„Nie poświęciłem dużo czasu na rozważania, dlaczego do tego doszło”, wspomina. „Zależało mi, żeby zamknąć ten rozdział”.

W związku z tym Derrick zastanowił się, czego nauczył się dzięki temu doświadczeniu – zarówno o sobie, jak również o tym, na czym mu zależy w karierze. „Kiedy mnie zatrudniono, firma zapowiadała zmianę strategii ku technologii mobilnej i cyfrowej. Ale wiele osób nie chciało tej zmiany, co było źródłem wielu niesnasek”, mówi. „Obiecałem sobie, że szukając pracy w przyszłości, poświęcę więcej czasu na analizę firmy gotowości do zmiany, zanim sam będę gotów w niej pracować”.

Derrick wspomina, że przez kilka pierwszych tygodni po zwolnieniu koncentrował się głównie na budowaniu „nieformalnej sieci kontaktów” przy piwie. „Zrobiłem listę przyjaciół, byłych szefów i współpracowników oraz bliskich znajomych i metodycznie odhaczałem kolejne osoby”, mówi. „Mogłem szczerzej z nimi rozmawiać, ponieważ pytali o moją sytuację, okazując mi dbałość i troskę”.

Rozmowa z przyjaciółmi, którzy „go wspierali”, pomogła mu uwolnić od tkwiącego w nim gniewu, jaki odczuwał wobec byłego pracodawcy. „Spędziliśmy czas, rozmawiając o szansach, jakie są dostępne dla osób w mojej sytuacji. W rezultacie nauczyłem się lepiej rozmawiać o tym, co mnie interesuje. Poprawiłem umiejętności potrzebne podczas rozmowy kwalifikacyjnej, zanim w ogóle zacząłem je prowadzić. A moja sieć znajomych zapewniła mi wiele kontaktów i poleceń”.

Prowadzenie tego typu rozmów pomogło mu również w stworzeniu „wiarygodnej opowieści” na temat jego obecnej sytuacji. Kiedy ostatecznie zaczął uczestniczyć w rozmowach kwalifikacyjnych prowadzonych przez headhunterów i specjalistów ds. rekrutacji, miał do opowiedzenia historię. „Przedstawiałem to tak: ‘Moją firmę sprzedano, a nowy inwestor miał odmienne poglądy na temat kierunku jej przyszłej działalności’. Chciałem zaakcentować, że nie było to wcale dla mnie złym rozwiązaniem”.

W ciągu dwóch miesięcy Derrick wziął udział rozmowach kwalifikacyjnych na kilka stanowisk. „Tylko parę osób chciało dłużej pochylić nad powodami, dla których przestałem pracować w mojej poprzedniej firmie”, wspomina. „Dopiero kiedy zacząłem być traktowany jako poważny kandydat, mój przyszły szef chciał dopytać o powody mojej obecnej sytuacji”.

Kiedy do tego doszło, Derrick był pewny siebie i opanowany. „Nie denerwowałem się, rozmawiając na ten temat. Przedstawiłem to w bardzo jasny sposób, co pomogło mi sprzedać moją opowieść”.

Udało mu się znaleźć pracę w ciągu trzech miesięcy.

(1) Imiona zostały zmienione

PRZECZYTAJ TAKŻE: Nie pozwól, by ograniczał cię tytuł »

Jak napisać życiorys, kiedy twój służbowy tytuł nie odzwierciedla twoich obowiązków 

Jane Heifetz

Wykorzystaj nagłówek życiorysu, jego podsumowanie oraz krótkie historie, aby opowiedzieć o swoich osiągnięciach i wykazać, jak dobrze możesz spełnić potrzeby rekrutujących osób.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że interesują cię treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia dajemy ci sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Sprawdź hbrp.pl/newsletter.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że jako zalogowany użytkownik sięgasz po praktyczne treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia staramy się wyposażać cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Zostań prenumeratorem HBRP i ciesz się wiedzą bez ograniczeń. Sprawdź na hbrp.pl/prenumerata.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Jako prenumerator „Harvard Business Review Polska” wiesz, że każdego dnia wyposażamy cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Więcej na hbrp.pl/newsletter.

Powiązane artykuły


Bądź na bieżąco


Najpopularniejsze tematy