X
Następny artykuł dla ciebie

Czy różnorodność faktycznie zwiększa kreatywność?

Tomas Chamorro-Premuzic

Nie licząc społecznych, politycznych oraz moralnych powodów, dla których warto zachęcać do większego różnicowania środowiska pracy, trudno o lepszą zachętę do promowania różnorodności niż założenie, że różnorodne zespoły oraz organizacje są bardziej kreatywne.

Ale czy istnieją faktycznie jakieś dowody na poparcie tej tezy? A jeśli tak, czy do potencjalnych zysków z kreatywności jako efektu różnorodności nie dochodzi kosztem interpersonalnej harmonii i spójności zespołowej? Oto siedem ustaleń w tej kwestii, które wynikają z badań naukowych.

Tworzenie pomysłów różni się od ich wdrażania

Podczas gdy zróżnicowany skład zespołu wydaje się zapewniać przewagę, gdy chodzi o generowanie szerszego zakresu oryginalnych i przydatnych pomysłów, badania eksperymentalne sugerują, że korzyści te znikają, gdy zespół ma zdecydować, które pomysły należy wybrać i wdrożyć. Prawdopodobnie wynika to stąd, że różnorodność utrudnia osiągnięcie konsensusu. Metaanaliza 108 badań i ponad 10 tysięcy zespołów pokazuje, że zysk płynący z kreatywności jako efektu większej różnorodności zespołu zostaje ograniczony przez konflikt społeczny oraz trudności w podejmowaniu decyzji, które nieodłącznie pojawiają się w mniej jednolitych zespołach. Dlatego też sensowne zdawałoby się zwiększenie zróżnicowania w zespołach, które koncentrują się na badaniu lub generowaniu pomysłów, oraz zastosowanie bardziej homogenicznych zespołów do opracowania i wdrożenia tych pomysłów.

Poznaj sposób myślenia najlepszych liderów »

Decyzje doskonałe 

Decyzje doskonałe. Poznaj sposób myślenia najlepszych liderów i tak jak oni dokonuj świetnych wyborów.
Sięgnij po przewodnik myślenia zintegrowanego dla przywódców – bestseller „Wall Street Journal” i najlepszą książkę biznesowa według The Glob and Mail. To bezcenne źródło praktycznych wskazówek dla każdej osoby, która chce podejmować lepsze decyzje w życiu i biznesie!

To rozróżnienie odzwierciedla kompetencje psychologiczne związane z procesem twórczym: aby stworzyć dużą liczbę oryginalnych pomysłów, potrzeba myślenia dywergentnego, otwartości na doświadczenie oraz swobodnego przepływu myśli, ale jeśli potem nie będzie temu towarzyszyć myślenie konwergentne, wiedza fachowa oraz skuteczne zarządzanie projektami, idee te nigdy nie przerodzą się w faktyczne innowacje. Choć tyle mówi się o znaczeniu kreatywności, tym, co się w istocie liczy, jest innowacja. Większość organizacji ma nadmiar kreatywnych pomysłów, które nigdy nie doczekają wdrożenia, a większa różnorodność nie rozwiąże tego problemu.

Pomaga sprawne przywództwo

Konflikty wynikające z różnorodności można złagodzić, jeśli zespoły prowadzi się w efektywny sposób. To nic dziwnego: przywództwo stanowi podstawowy zasób grup i organizacji. Jest psychologicznym procesem, który umożliwia odłożenie indywidualnych egoistycznych interesów i współdziałanie z innymi dla wspólnego dobra zespołu. W ten sposób wyraża się naturalne napięcie pomiędzy pragnieniem, aby być lepszym niż inni, a potrzebą, aby dobrze z nimi żyć. Wszystko to ma szczególne znaczenie w przypadku zróżnicowanych zespołów, ponieważ ich członkom trudniej jest spojrzeć na sytuację z perspektywy pozostałych osób, okazywać empatię czy też ograniczyć własne świadome lub nieświadome uprzedzenia.

Liczy się różnorodność na głębokim poziomie

Większość badań zakłada, że relacja pomiędzy różnorodnością a kreatywnością przebiega liniowo, ale najnowsze badania sugerują, że różnorodność przynosi więcej korzyści w umiarkowanej dozie, a nie w nadmiarze. Ustalenia te zgadzają się z występującym w zarządzaniu paradygmatem, który mówi, że „co za dużo, to niezdrowo”, w przekonujący sposób pokazując, że nawet najbardziej pożądane cechy mają swoją ciemną stronę, jeśli doprowadzi się je do skrajności. Innymi słowy, to, co dobre, występuje w umiarkowanych ilościach (poza samym umiarkowaniem).

Większość dyskusji poświęconych różnorodności koncentruje się na zmiennych demograficznych (np. płci, wieku i rasie). Niemniej najciekawsze i najbardziej wpływowe aspekty różnorodności mają charakter psychologiczny (np. osobowość, wartości oraz zdolności), co określa się mianem różnorodności na głębokim poziomie.

W istocie istnieje szereg korzyści związanych z koncentracją na głębokich zmiennych w przeciwieństwie do czynników demograficznych. Przede wszystkim, podczas gdy zmienne demograficzne utrwalają stereotypowe i wypływające z uprzedzeń opisy, różnorodność na głębokim poziomie koncentruje się na jednostce, umożliwiając bardziej szczegółowe zrozumienie ludzkiej odmienności. Bez względu na to, czy koncentrujemy się na jasnej, czy na ciemnej stronie osobowości, motywach i wartościach, a nawet kreatywności, różnice grupowe są mało znaczące w porównaniu z różnicami indywidualnymi, nawet jeśli dotyczą one jednostek z tej samej grupy.

Liczy się dzielenie się wiedzą

Bez względu na to, jak zróżnicowani są pracownicy i bez względu na to, jaki typ różnorodności badamy, nie zwiększy ona kreatywności, jeśli w firmie nie będzie kultury dzielenia się wiedzą. Badania opisujące sieci społeczne w organizacjach wykazały wyższy poziom kreatywności w grupach, w których występuje większy poziom wzajemnych połączeń, szczególnie kiedy kreatywne i do wewnątrz przedsiębiorcze jednostki tworzą centralne węzły w tych sieciach.

W przeciwieństwie do coachingu, który przynosi korzyści osobom, które go najmniej potrzebują (te, które go naprawdę potrzebują, niestety często nie poddają się temu procesowi), szkolenie różnorodności jest najbardziej skuteczne, kiedy jego uczestnicy podchodzą do niego sceptycznie. To zachęcające, choć wyzwaniem jest oczywiście zadbanie, aby ci, którzy cynicznie podchodzą do różnorodności, faktycznie uczestniczyli w tego typu programach szkoleniowych.

Inne czynniki mają większe znaczenie

Choć pytanie, czy różnorodność może sprzyjać kreatywności, jest zarówno ciekawe, jak i ważne, należy zauważyć, że istnieje wiele innych, znacznie ważniejszych motorów kreatywności. Znacząca metaanaliza 30 lat badań wykazała, że najsilniejszymi wyznacznikami kreatywności i innowacji są wspieranie innowacyjności, wizja, orientacja zadaniowa oraz komunikacja zewnętrzna; natomiast większość zmiennych wejściowych, w tym skład i struktura zespołu, ma znacznie słabszy wpływ. Podobnie doskonalenie wiedzy fachowej, przydzielanie ludzi do zadań, które są dla nich istotne i ciekawe, oraz rozwijanie umiejętności myślenia kreatywnego przyniesie większe korzyści zarówno indywidualnej, jak i zespołowej kreatywności niż koncentrowanie się na różnorodności. Należy też zauważyć, że lepszym sposobem promowania zarówno kreatywności, jak i różnorodności jest selekcja pracowników na podstawie ich cech kreatywnych, w przeciwieństwie do zdolności kognitywnych czy wykształcenia formalnego, ponieważ już tylko te pierwsze cechy zwiększą typowy poziom różnorodności w organizacji. W tym sensie kreatywność może doprowadzić do różnorodności w większym stopniu niż na odwrót.

W skrócie: prawdopodobnie istnieją lepsze powody do tworzenia zróżnicowanych zespołów i organizacji niż zwiększanie kreatywności. A jeśli twoim faktycznym celem jest zwiększenie kreatywności – istnieją prostsze i bardziej skuteczne rozwiązania niż zwiększanie różnorodności.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Czy kreatywność się opłaca? »

Ciemna strona kreatywności 

Tomas Chamorro-Premuzic

Okazuje się, że kreatywność ma swoją ciemną stronę i pociąga za sobą wiele kontrproduktywnych aspektów.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że interesują cię treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia dajemy ci sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Sprawdź hbrp.pl/newsletter.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że jako zalogowany użytkownik sięgasz po praktyczne treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia staramy się wyposażać cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Zostań prenumeratorem HBRP i ciesz się wiedzą bez ograniczeń. Sprawdź na hbrp.pl/prenumerata.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Jako prenumerator „Harvard Business Review Polska” wiesz, że każdego dnia wyposażamy cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Więcej na hbrp.pl/newsletter.

Powiązane artykuły


Bądź na bieżąco


Najpopularniejsze tematy