X
Następny artykuł dla ciebie

Co zrobić, kiedy złapią cię na (niezamierzonym) kłamstwie?

Ron Carucci

Ludzie kłamią przeciętnie jeden‑dwa razy dziennie. Choć różnią się pod względem warunków, w jakich to robią, liczby kłamstw oraz stopnia, w jakim mijają się z prawdą, badania są tu zgodne – wszyscy czasem postępujemy w ten sposób. Biorąc pod uwagę powszechność kłamstwa, nieuniknione jest, że prędzej czy później zostaniemy na nim złapani.

Wiele osób nie widzi tego w ten sposób. Uważają, że kłamstwa faktycznie działają – głównie dlatego, że rzadko kiedy są o nie wprost oskarżani. Niejednokrotnie jednak można zauważyć (jeśli tylko się chce), że druga strona podchodzi do naszych słów sceptycznie lub zupełnie nie dowierza temu, co słyszy.

Ostatnio zetknąłem się z taką sytuacją podczas spotkania poświęconego ocenie wyników firmy klienta. Dyrektor wykonawczy przedstawiał prezentację na temat kondycji finansowej organizacji. Kiedy wyjaśniał przyczyny słabych wyników w poprzednim okresie i swoje prognozy na kolejny, osoby obecne na sali zaczęły sprawiać wrażenie niespokojnych, a nawet podenerwowanych. Ich wiele mówiące spojrzenia oraz aluzje niezręcznie skrywane w pytaniach sugerowały, że nie przekonywały ich wyjaśnienia Grega. Po zakończeniu odciągnąłem go na bok i powiedziałem mu, że część jego zespołu była nastawiona sceptycznie. Miał kilka możliwości naprawienia tych szkód.

Odkrywaj jeszcze więcej i częściej. Kupując prenumeratę, gwarantujesz sobie dostęp do solidnej dawki harvardzkiej wiedzy. Miej pewność, że nic cię nie ominie.

Z prenumeratą możesz więcej!

Jeśli masz poczucie, że manipulowanie informacjami, wypieranie się błędów, upiększanie danych lub wyolbrzymianie własnego wkładu przyniosło skutki odwrotne od zamierzonych, nie zakładaj, że wszystko będzie w porządku, kiedy dobiegnie końca bolesna cisza lub słuchacze przestaną już marszczyć brwi. Na szali leży teraz twoja reputacja. Oto, jak możesz częściowo odzyskać swoją wiarygodność.

Zastanów się nad powodami kłamstwa

Kiedy zapytałem Grega, dlaczego upiększył prezentowane dane, odpowiedział, że był przekonany o braku innego wyboru. – Dopiero przyszedłem do działu sprzedaży – tłumaczył. – Wszyscy oczekiwali, że mi się nie uda, a ja czułem się jak osoba z zewnątrz. Do próby zdobycia akceptacji popchnęła go rozpaczliwa potrzeba przynależności.

Nieuczciwość nigdy nie jest przypadkowa. Pod kłamstwami kryją się potrzeby, które – jak sądzimy – owe kłamstwa mogą pomóc zaspokoić. Zidentyfikowanie tych potrzeb stanowi pierwszy krok na drodze do znalezienia zdrowszych sposobów osiągnięcia naszych celów.

Pomyśl o ostatniej sytuacji, w której skłamałeś w pracy. Czy czułeś się niezauważony lub niesprawiedliwie oceniony przez szefa? Czy obawiałeś się, że twój błąd spotka się z ostrzejszą krytyką, niż na to zasłużyłeś? Czy uważasz, że motto: „uczymy się na własnych błędach”, które głosi twoja firma, odnosi się wyłącznie do ulubieńców, ale nie do ciebie? A może była to reakcja na poważniejszy problem organizacyjny? Z moich badań nad nieuczciwością i warunkami, które sprzyjają kłamstwom pracowników w organizacjach, wynika, że niektóre firmy nieświadomie tworzą warunki, które zachęcają nas do kłamania. Dla przykładu – ludzie są skłonni do nieuczciwych zachowań prawie czterokrotnie częściej, gdy czują, że niesprawiedliwie ocenia się ich pracę.

Niezależnie od motywacji pamiętaj, że ustalenie powodów kłamstwa w żaden sposób go nie usprawiedliwia. Możesz chcieć je racjonalizować, aby złagodzić poczucie wstydu. „To niesprawiedliwe…”, „Zasługuję na…” i „Dlaczego miałbym…” – to metody obrony, z których korzystamy, aby uzasadniać kłamstwo. Jeśli łapiesz się na tym, że w ten właśnie sposób postępujesz, to wyraźny sygnał, że unikasz czegoś, co kryje się głębiej. Zamiast tego zastanów się: „Jakie lęki próbuję ukryć?”. Pamiętaj, że nieuczciwość zapewnia często jedynie chwilowy przypływ niezasłużonego szacunku współpracowników.

Oceń utratę wiarygodności

Choć nie jest to łatwe, musisz ocenić, w jakim stopniu inni przestali cię darzyć zaufaniem. Zwróć uwagę na to, jak reagują teraz na ciebie. Czy twoja opinia stała się mniej pożądana? Czy twoje wypowiedzi budzą odmienne reakcje od wcześniejszych? W przypadkach, kiedy twoja wiarygodność stopniowo się zmniejsza, możesz zaobserwować, że nie jesteś już zapraszany do udziału w niektórych spotkaniach lub projektach – nawet jeśli w naturalny sposób predestynowałyby cię do tego twoje kompetencje.

Dostrzegając oznaki osłabienia wiarygodności i chcąc ją odzyskać, możesz ulegać pokusie kolejnych kłamstw. Nie rób tego, gdyż coraz trudniej będzie ci się wydostać z tej spirali oszustw. Oceń natomiast różnicę pomiędzy reputacją, na jakiej ci zależy, od tej, jaką rzeczywiście się cieszysz. Czy chcesz być postrzegany jako osoba mająca świetne pomysły, która wywiązuje się ze zobowiązań? Czy jako lider, do którego zwracają się pracownicy, aby rozwiązać najtrudniejsze problemy? Kiedy już to ustalisz, łatwiej będzie ci ocenić wątpliwości, jakie mogłeś budzić, starając się zdobyć uznanie w nieuczciwy sposób.

Zrozumienie tego pomoże ci w przyszłości w dokonywaniu właściwych wyborów – będą one odzwierciedlać to, kim chcesz być w pracy, i ograniczać potrzebę udawania.

Zostań mistrzem zarządzania sobą »

HBRP Masters „Zarządzanie sobą” – ebook 

Zdobywaj wiedzę od najlepszych.
Sprawdź, jakie wskazówki na temat skutecznego zarządzania sobą i stawania się lepszym przywódcą ma dla Ciebie Peter Drucker, jeden z najwybitniejszych umysłów XX wieku.

Szukaj sposobów wykazania się uczciwością

Twoi współpracownicy nie będą roztrząsać powodów, dla których skłamałeś, ani też szukać wyjaśnień, które mogłyby rozstrzygnąć wątpliwości na twoją korzyść. Bardziej prawdopodobne jest to, że będą się zastanawiać, czy mogą liczyć na twoją uczciwość. Przypuszczalnie zaczną też kwestionować inne cechy twojego charakteru. Na przykład, jeśli wyolbrzymiłeś swój udział w projekcie lub ukryłeś błąd, mogą wątpić w to, czy można oczekiwać od ciebie skromności i szczerości. Możesz nie mieć okazji, aby bezpośrednio przyznać się do kłamstwa – w wielu firmach uwarunkowania polityczne sprawiają, że tego typu wyznania są ryzykowne (jeśli jednak uważasz, że to bezpieczne, bez wahania weź odpowiedzialność za swoje działanie). Niemniej, kiedy ustalisz, co na twój temat sądzą inni, staraj się pokazywać swoją uczciwość, aby zmienić ich przekonania.

Wracając do wcześniejszego przykładu: jeśli zakwestionowano twoją skromność, wyrażając wątpliwości co do własnych pomysłów lub przyznając się do niewiedzy, pokażesz współpracownikom, że nie jesteś osobą, za jaką cię uważają.

W sytuacjach, w których odczuwasz ulgę, że nie złapano cię na nieuczciwości, nie zakładaj, że udało ci się przekonać kogokolwiek do czegoś, co nie jest prawdą. Będziesz zmuszony utrzymywać ich stale w tym błędnym przekonaniu, co może pociągać za sobą kolejne kłamstwa. Lepiej postaraj się wyrwać z tej autodestrukcyjnej matni. Zwróć też uwagę na sytuacje, w których odczuwasz pokusę, by skłamać. Szczerze mów o uzasadnionych potrzebach, które chciałbyś zaspokoić, oraz o reputacji, którą starasz się sobie wyrobić. Pomoże ci to w znalezieniu sposobów osiągnięcia obydwu tych celów.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Szczerość to najlepsze rozwiązanie »

Porozmawiajmy szczerze o kłamstwie 

Jeffrey Pfeffer

Czy kłamstwo faktycznie ma krótkie nogi? Na pewno szybko ucieka przed prawdą. Również w biznesie.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że interesują cię treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia dajemy ci sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Sprawdź hbrp.pl/newsletter.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że jako zalogowany użytkownik sięgasz po praktyczne treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia staramy się wyposażać cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Zostań prenumeratorem HBRP i ciesz się wiedzą bez ograniczeń. Sprawdź na hbrp.pl/prenumerata.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Jako prenumerator „Harvard Business Review Polska” wiesz, że każdego dnia wyposażamy cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Więcej na hbrp.pl/newsletter.

Powiązane artykuły


Bądź na bieżąco


Najpopularniejsze tematy