X
Następny artykuł dla ciebie

Co robić, jeśli problemy zawodowe mają źródło w relacjach rodzinnych?

Stewart D. Friedman

Kiedy mówimy o konflikcie między pracą a rodziną, często pojawia się nam obraz wymęczonych matki lub ojca, którzy gonią, żeby zdążyć odebrać dziecko z przedszkola, albo też małżonków dyskutujących o tym, czyje wyjazdy służbowe powinny mieć priorytet.

Tymczasem w mojej pracy konsultanta i wykładowcy często spotykam się z innym obliczem konfliktu na tej linii: napięć wynikających z potrzeb i oczekiwań rodziców, które nie są spójne z planami i wartościami ich dzieci.

Trudny bagaż doświadczeń

Ostatnio miałem okazję się przekonać, że osoby pracujące w biznesie na różnych etapach życia – od studentów po dyrektorów znajdujących się w połowie kariery – częściej upatrują źródeł konfliktów między pracą a rodziną w swoich matkach i ojcach niż współmałżonkach czy dzieciach. Oto niewielka próbka tych wypowiedzi:

  • „Moi rodzice zawsze dawali mi odczuć, że moje osiągnięcia są poniżej ich oczekiwań: byłem dla nich źródłem rozczarowań, a to osłabia moją pewność siebie w samodzielnym wyborze kierunku kariery”.

  • „Moi rodzice oczekiwali, że wyjdę za określonego (pod względem typu) partnera, nawet jeśli taka decyzja uniemożliwiałaby mi realizację celów zawodowych”.

  • „Moi rodzice nalegają, żebym mieszkał w określonym miejscu, choć to w poważnym stopniu ogranicza moje możliwości zawodowe i przyszły rozwój”.

  • „Czuję się zobligowany do opieki nad rodzicami w podeszłym wieku, ale nie mogę się dogadać co do podziału tych obowiązków z moim rodzeństwem; wynikający z tego stres poważnie utrudnia mi skupienie na pracy”.

  • „Boję się przyznać rodzicom, że jestem gejem. Lęk przed ostracyzmem przekłada się na moją pracę i nie potrafię w pełni wykazać się swoimi umiejętnościami w naszej firmie”.

Choć problemy związane z domem rodzinnym wpływają zarówno na millenialsów, jak i na starszych pracowników, wpływ ten jest bardziej widoczny w tej pierwszej grupie. Świadectwem tego trendu było badanie przekrojowe porównujące rocznik maturzystów z 1992 roku z rocznikiem z 2012 roku. Na przykład millenialsi znacznie częściej niż maturzyści z 1992 roku przyznają, że rodzina, w której dorastali, jest głównym źródłem satysfakcji w ich życiu i że najważniejsze rzeczy, jakie się im przytrafiają, wiążą się z domem rodzinnym.

Choć wraz z wiekiem zmienia się oś konfliktu między rodzicami a dziećmi, tego typu konfrontacje pozostają podstawowym źródłem niepokojów i konfliktu na linii praca‑rodzina. Niepokój i poczucie winy, na których może bazować relacja rodzic‑dziecko, nawet w późniejszym okresie życia potrafią zahamować rozwój kariery. Widać to dobrze po wynikach ćwiczenia, które wykonuję z uczestnikami moich szkoleń.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Jak radzić sobie z problemami »

Sposób na irytujące problemy 

Amy C. Edmondson

Liderzy powinni wiedzieć, jak sprzyjać współpracy w warunkach, gdy role są nieokreślone, cele często się zmieniają, a kultury organizacyjne cechuje różnorodność.

Owocny dialog

Istotą tego ćwiczenia jest przeprowadzenie wielu „dialogów z interesariuszami”, czyli rozmów z najważniejszymi osobami w naszym życiu – w pracy, domu i społeczności – poświęconych wzajemnym oczekiwaniom. Celem jest wyjaśnienie i dowiedzenie się, co faktycznie myślą, a nie co nam się wydaje, że myślą.

Przed rozpoczęciem tych rozmów uczestnicy ćwiczenia zapisują, kto i dlaczego jest dla nich ważny oraz jak wyglądają wzajemne oczekiwania stron. Podczas sesji przygotowawczej analizujemy te oczekiwania i staramy się zobaczyć, jak wzajemnie na siebie wpływają; jak są współzależne w systemie społecznym, na który mamy wpływ.

Dla niektórych osób, choć bez wątpienia nie dla wszystkich, dialog z interesariuszami daje lepszy wgląd we wzajemne oczekiwania oraz stanowi okazję do znalezienia kreatywnych rozwiązań, które ostatecznie powodują zmniejszenie napięcia. Najczęściej dzięki takim szczerym rozmowom ludzie zdają sobie sprawę z tego, że niewłaściwie oceniali oczekiwania, jakie mieli wobec nich inni, w tym rodzice. Zwykle oznacza to większe wsparcie i akceptację, niż się im wydawało.

Ulga i skupienie

Jeden z uczestników ćwiczenia niezbyt często kontaktował się z matką i miał z tego powodu poczucie winy, co czasami utrudniało mu zdolność koncentracji na pracy. W rozmowie z matką dowiedział się, że nie chodzi jej o to, żeby częściej ze sobą rozmawiali, lecz żeby liczył się z jej opinią na temat jego wyborów życiowych. Akurat tę zmianę łatwo mu było wprowadzić, okazując większe zainteresowanie jej zdaniem i pytając ją o nie, kiedy ze sobą rozmawiali. W rezultacie oboje mieli poczucie poprawy wzajemnej relacji, a jemu łatwiej się było skupić w pracy.

Rezultatem takich rozmów jest zazwyczaj ulga, która otwiera drzwi przed nowymi możliwościami. Przykładowo nie jest niczym niezwykłym uświadomienie sobie, że nie musimy kontynuować tradycji bliskiej naszym rodzicom lub, kiedy indziej, znalezienie nowych sposobów dzielenia się opieką nad starzejącymi się rodzicami, co doprowadzi do większej harmonii między rodzeństwem i, w efekcie, będzie źródłem mniejszej liczby zakłóceń w pracy.

W jednym przypadku ponad 50‑letni mężczyzna uświadomił sobie, rozmawiając z rodzicami i braćmi (z którymi nie utrzymywał od jakiegoś czasu bliskich kontaktów), jak ważne było dla niego poświęcenie czasu na rozmowę z rodzeństwem na temat pogarszającej się kondycji fizycznej rodziców oraz ich potrzeb duchowych związanych z końcem życia. Doprowadziło to do podjęcia konkretnych zobowiązań i planów dotyczących opieki nad rodzicami, wzajemnego zbliżenia i znacznego pogłębienia więzi, jaka łączyła go z rodzicami i braćmi. To z kolei dało mu poczucie spokoju, które umożliwiło lepsze poradzenie sobie z wymagającą rolą dyrektora ds. technicznych w firmie.

Droga do zrozumienia

Nawet jeśli nie doprowadzi to do zmiany konkretnych nawyków czy działań, to wymiernym wpływem może być doprowadzenie do lepszego wzajemnego zrozumienia. Na przykład trzydziestokilkuletnia lekarka i naukowiec była w związku jednopłciowym, który ukrywała przed rodzicami (ukrywanie tej relacji było możliwe, ponieważ sama mieszkała w Stanach Zjednoczonych, a jej rodzice w Europie, skąd pochodziła). Postanowiła jednak ujawnić prawdę rodzicom, między innymi dlatego, że doszła do przekonania, iż powinna w bardziej otwarty sposób mówić o ważnych relacjach w swoim życiu – nie tylko ze swoimi rodzicami, ale też partnerką oraz innymi badaczami w jej laboratorium. Wkrótce po tym, jak powiedziała rodzicom o swojej orientacji seksualnej, a oni zapewnili ją o swojej miłości, zdała sobie sprawę, że uległa poprawie jakość jej pracy w zespole, co przypisywała zwiększonemu poczuciu pewności siebie i zdolności do budowania wzajemnego zaufania.

Pogodzenie się z tym, co postanowiliśmy zaakceptować, i tym, co chcemy zmienić w relacji z naszymi rodzicami – czy dotyczy to kogoś, kogo kochamy, miejsca, w którym chcemy mieszkać, czy też aprobaty, na której nam zależy – może otworzyć nam nowe drogi na przyszłość nie tylko w życiu rodzinnym, lecz również w pracy i karierze zawodowej. Nieważne, ile ma się lat, nigdy nie jest za późno, aby podjąć realistyczne działania, dzięki którym będziemy mogli żyć w sposób, na którym nam zależy.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Jak osiągnąć równowagę »

Zarządzaj karierą, zarządzaj życiem 

Boris Groysberg , Robin Abrahams

Trudne doświadczenia uczą menedżerów, że warunkiem odczuwania szczęścia jest rozważne łączenie pracy z życiem rodzinnym.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że interesują cię treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia dajemy ci sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Sprawdź hbrp.pl/newsletter.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Cieszymy się, że jako zalogowany użytkownik sięgasz po praktyczne treści dostarczane przez „Harvard Business Review Polska”. Każdego dnia staramy się wyposażać cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Zostań prenumeratorem HBRP i ciesz się wiedzą bez ograniczeń. Sprawdź na hbrp.pl/prenumerata.

Dziękujemy, że jesteś z nami! Jako prenumerator „Harvard Business Review Polska” wiesz, że każdego dnia wyposażamy cię w sprawdzone rozwiązania problemów biznesowych. Nie chcesz przegapić żadnej praktycznej wskazówki? Zapisz się na nasz newsletter! Więcej na hbrp.pl/newsletter.

Stewart D. Friedman

Profesor praktyki zarządzania w Wharton School.

Bądź na bieżąco

Powiązane artykuły

Powiązane artykuły


Bądź na bieżąco


Najpopularniejsze tematy